some quotes....

I just want to tell you, I'm the one who was supposed to take care of everything. I'm the one who was supposed to make everything okay for everybody. It just didn't work out like that. And I left. I left you... And now, I'm an old broken down piece of meat... and I'm alone. And I deserve to be all alone. I just don't want you to hate me.

-Randy 'The Ram' Robinson, The Wrestler

dimanche 6 mars 2016

Foxcatcher (2014)




Tháng Một năm 1996, ngay trước thềm Thế vận hội mùa hè sẽ được tổ chức tại Atlanta, cả nước Mỹ chấn động vì cái chết của Dave Schultz, đô vật đương kim vô địch thế giới tại thời điểm đó và là ngôi sao sáng của làng vật nước Mỹ cả trên vai trò vận động viên và huấn luyện viên. Điều còn kinh ngạc hơn trong vụ án mạng này đó là kẻ thủ ác lại không phải ai khác ngoài John du Pont, người thừa kế của dòng họ du Pont giàu có bậc nhất nước Mỹ và là người tài trợ chính cho đội tuyển vật Hoa Kỳ và câu lạc bộ vật Foxcatcher nơi Dave Schultz tham gia huấn luyện và thi đấu. Bị kết án 30 năm tù, John du Pont chết trong trại giam ở tuổi 72 vào năm 2010 và được an táng trong chiếc áo đồng phục của đội vật Foxcatcher theo đúng ý nguyện của ông ta. Cho đến những giờ phút cuối cùng, du Pont cũng không hé răng một lời về lý do tại sao năm đó ông ta lại xả 3 phát súng vào người Dave Schultz và cũng không ai có thể giải thích nổi một học giả có tiếng, một nhà tài trợ được các vận động viên yêu quý, một cổ động viên nhiệt thành của môn vật như John du Pont lại có thể hành động một cách tàn nhẫn đến vậy.



Có lẽ một phần nào đó muốn đưa ra câu trả lời cho vụ án mạng năm 1996, bộ phim Foxcatcher của đạo diễn Bennett Miller mang tới cho khán giả chân dung của kẻ thủ ác – John du Pont, nạn nhân – Dave Schultz, và cầu nối giữa hai người – Mark Schultz, em trai của Dave và cũng là một đô vật nổi tiếng của lò Foxcatcher. Sinh ra trong một gia đình tan vỡ, hai anh em Dave (Mark Ruffalo) và Mark (Channing Tatum) gắn bó với nhau từ tuổi thơ khó khăn bất định tới những giờ phút vinh quang trên sới vật (cả hai anh em đều giành huy chương vàng tại Thế vận hội mùa hè năm 1984). Nhưng khác với Dave-con người của gia đình với hình xăm “KIDS” (lũ trẻ con) trên mu bàn tay, Mark sống tuềnh toàng, cô độc với hy vọng một ngày kia sẽ trở thành đô vật giỏi nhất thế giới cho dù hàng ngày anh vẫn phải tập luyện dưới cái bóng che chở của người anh Dave. Cơ hội đổi đời đến với Mark Schultz khi anh được John du Pont (Steve Carell) ngỏ lời tài trợ với lý do những đô vật như anh xứng đáng được nước Mỹ tôn trọng và đãi ngộ. Không chỉ được trang bị điều kiện tập luyện và ăn ở tốt hơn trước kia gấp nhiều lần tại trang trại Foxcatcher rộng mênh mông của John du Pont, Mark còn tìm thấy ở du Pont một người có cùng cảnh ngộ, cùng chí hướng vươn tới đỉnh cao. Tuy giàu có hơn Mark ngàn vạn lần với đủ người hầu kẻ hạ nhưng về cơ bản John du Pont cũng là một kẻ cô độc. Jean du Pont (Vanessa Redgrave), mẹ của John vẫn còn sống, nhưng bà chỉ quan tâm tới lũ ngựa quý và bỏ mặc đứa con út với những bộ sưu tập tem, chim chóc, hay môn đấu vật mà bà chỉ coi là thứ thể thao “hạ cấp”. Cũng như Mark, John du Pont chưa bao giờ có bạn bè và có lẽ cái hoàn cảnh hết sức dị biệt ấy đã tạo nên một nhà triệu phú giàu có về mặt tiền bạc nhưng vô cùng nghèo nàn về mặt tình cảm với một khuôn mặt cứng đờ không có khả năng bộc lộ cảm xúc.



Niềm vui chẳng tày gang, Mark nhận ra rằng đối với John du Pont, anh và cả đội vật Foxcatcher chẳng qua cũng như những con ngựa của bà mẹ ông ta – chỉ là công cụ để nhà triệu phú cô độc tìm cho mình chút phù hoa ảo ảnh. Sự phù phiếm của du Pont khiến tinh thần và thành tích của Mark nhanh chóng đi xuống, tới mức ông ta buộc phải mời Dave Schultz về huấn luyện và vực dậy đội vật Foxcatcher. Sự chín chắn và kinh nghiệm lão luyện của Dave đã kéo Mark trở lại, nhưng đồng thời lại đẩy John du Pont về với thực tại rằng ông ta không thể làm “con đại bàng” (John tự gọi mình là “Eagle”) của đội vật Foxcatcher, nhất là với sự hiện diện của con đại bàng thực sự Dave Schultz. Cùng với việc bà mẹ già qua đời, John du Pont dần thu mình thành ông vua cô độc của cái vương quốc phù hoa không một tiếng động, không một bóng người ở trang trại Foxcatcher. Với những tham vọng phù phiếm nay bị kìm hãm trong cái nhà tù tinh thần ấy, John du Pont giờ đây chẳng khác gì thùng thuốc súng trực chờ ngày bùng nổ như bao thùng thuốc súng trong quá khứ đã từng đem lại danh vọng và tiền bạc cho nhà du Pont danh tiếng của ngành công nghiệp vũ khí.   



Nếu không đọc bảng phân vai của Foxcatcher có lẽ hiếm ai có thể nhận ra rằng người thủ vai John du Pont lạnh lùng với đôi mắt nhiều ẩn ức lại chính là Steve Carell, diễn viên hài từng cực kì thành công với chuỗi phim truyền hình The Office và rất nhiều vai hài ấn tượng trong The 40-Year-Old Virgin, Date Night hay Despicable Me (Carell lồng tiếng cho vai Gru). Trong Foxcatcher, người xem được chứng kiến một Carell thay đổi hoàn toàn cả về ngoại hình và phong cách diễn xuất. Thay vào một Carell luôn mang lại tiếng cười, người xem chỉ thấy một John du Pont vô cảm, cô đơn tới mức đau đớn, nhân vật mà chỉ riêng khuôn mặt không cảm xúc với cặp mắt buồn bã và dáng đi lầm lũi thôi đã đủ mang lại cảm giác thương cảm nhưng cũng có chút gì đó lành lạnh đáng sợ cho người xem. Nhân vật đối trọng với John du Pont là Mark Schultz được giao cho một diễn viên cũng nổi tiếng chủ yếu với các bộ phim hài như Magic Mike21 Jump Street là Channing Tatum. Và xuất sắc không kém Steve Carell, Channing Tatum đã hoàn toàn biến thành Mark Schultz - luôn mạnh mẽ trên sới vật, luôn hừng hực quyết tâm tập luyện, thi đấu để chiến thắng nhưng lại yếu đuối và ngây thơ ngoài đời thường. Dave Schultz, nhân vật mang lại sự cân bằng giữa hai trạng thái cực độ về cả thể chất và tinh thần ấy được giao cho Mark Ruffalo, người vốn luôn được khán giả yêu quý vì phong cách diễn xuất và vẻ ngoài điềm đạm, chắc chắn và đầy tin tưởng. Bộ ba Carell-Tatum-Ruffalo mỗi người mỗi vẻ đã biến Foxcatcher trở thành một trận đấu vật căng thẳng tới cực độ giữa những trạng thái cảm xúc đối lập, giữa tham vọng và nhân tính, giữa danh vọng phù phiếm và khát khao chiến thắng thật sự. 

Nếu như trong thể thao, một trận đấu vật chắc chắn sẽ có kẻ thắng người thua, thì ở sới vật Foxcatcher chẳng ai có thể là người thắng cuộc, bởi những tổn thương về mặt tinh thần thường không bao giờ lành. Và ở giữa cái bối cảnh rộng lớn và u buồn của trang trại Foxcatcher, người xem được chứng kiến những tổn thương ấy ngày một lớn lên, ngày một toác ra báo hiệu những bi kịch khó lòng tránh khỏi. Không ai có thể nói được rằng cách tiếp cận của đạo diễn Bennett Miller trong Foxcatcher là đúng với những gì đã xảy ra trong quá khứ với John du Pont, với anh em Dave-Mark, hay Foxcatcher đã giải thích được động cơ thật sự khiến John hạ sát Dave. Nhưng xét trên phương diện điện ảnh, Bennet Miller đã rất thành công trong việc xây dựng nhân vật cho Foxcatcher với những số phận, tính cách và bề ngoài hết sức riêng biệt. Có thể xem xong phim khán giả sẽ quên những đoạn đối thoại giữa bộ ba John du Pont và anh em Dave, Mark Schultz, nhưng có ai có thể quên ánh mắt ám ảnh của John du Pont ngồi trên chiếc “ngai vàng” của ông ta giữa căn phòng trống hay những giờ phút thất vọng đến cùng cực của Mark khi thua cuộc. Đây chính là lý do vì sao bộ phim xuất hiện trong rất nhiều danh sách “phim hay nhất năm 2014” dù kịch bản không quá phức tạp với một cái kết hầu như người xem nào cũng đã biết trước khi xem phim. Đôi khi những bộ phim “đơn giản” nhưng khắc họa được sâu sắc những tính cách, tâm trạng khác nhau của con người lại là những bộ phim “phức tạp” nhất, và Foxcatcher xứng đáng là một bộ phim như thế.

====