some quotes....

I just want to tell you, I'm the one who was supposed to take care of everything. I'm the one who was supposed to make everything okay for everybody. It just didn't work out like that. And I left. I left you... And now, I'm an old broken down piece of meat... and I'm alone. And I deserve to be all alone. I just don't want you to hate me.

-Randy 'The Ram' Robinson, The Wrestler

mardi 4 mai 2010

El secreto de sus ojos (2009)


El secreto de sus ojos (The Secrets in Their Eyes) là bộ phim đã bất ngờ giành chiến thắng ở hạng mục Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất tại lễ trao giải Oscar lần thứ 82, vượt qua ít nhất hai ứng cử viên cực kì nặng ký khác là Un prophète của Pháp và Das Weisse Band của Đức. Đây là một trong những ngạc nhiên hiếm hoi của Oscar 2010 và tất nhiên cũng khiến tôi tò mò muốn xem nó có thực sự là một "bất ngờ xứng đáng" như Departures của Nhật đã làm được một năm trước đó hay không.

Bộ phim bi của Argentina xoay quanh vụ án mạng-hiếp dâm tàn bạo dẫn tới cái chết của Lilliana Morales, một cô gái trẻ, xinh đẹp và đang tràn ngập hạnh phúc với người chồng mới cưới Ricardo Morales. Vụ án được giao cho công tố viên Benjamín Espósito và người phụ tá suốt ngày say xỉn Pablo Sandoval. Espósito vốn chỉ là một viên chức quèn của tòa án, sắp bước vào tuổi trung niên ông vẫn chỉ sống một cuộc sống yếm thế với mối tình câm lặng dành cho nữ luật sư đang lên Irene Menéndez-Hastings, người mà Espósito luôn coi là "ngoài tầm với". Vụ án đã đem Espósito quay lại với cuộc sống, cảm động trước tình cảm sâu đậm của Ricardo đối với người vợ bị giết hại dã man, Espósito và Sandoval đã lăn lộn tìm mọi cách để bắt được thủ phạm - Isidoro Gómez, một người bạn cũ của Lilliana và cũng yêu thầm cô như cái cách Espósito dành tình yêu cho Irene. Cuối cùng thì Gómez cũng bị bắt, nhưng rồi trong hoàn cảnh chính trị phức tạp ở Argentina những năm 1970, gã lại được thả ra để làm tay chân cho chính quyền, một thế lực mà Irene hay Espósito không thể chống lại. Tất nhiên, Gómez sẽ quay lại trả thù Espósito, liệu ông có thể thực thi công lý với tên tội phạm này? Liệu Espósito có thể vượt qua hàng rào ngăn cách về địa vị, về số phận để bộc lộ tình cảm với Irene? Và ít ra thì liệu ông có thể sống có ý nghĩa trong phần đời còn lại khi mà vụ án duy nhất khiến ông "sống" lại là một vụ án thất bại?

How do you live a life full of nothing?

El secreto de sus ojos khiến tôi liên tưởng tới Revanche, bộ phim của Áo tranh giải Oscar năm 2009, cả hai đều là những tác phẩm về "tội ác và trừng phạt", cùng nói về những tình cảm ẩn sâu bên trong đôi mắt thay vì được nói ra thành lời, cùng đề cập tới số phận trớ trêu khiến những người yêu nhau chẳng thể sống hạnh phúc bên nhau vì lý do này, lý do khác. Sự khác biệt có chăng chỉ nằm ở cách thể hiện, nếu như Revanche có thể coi như một truyện ngắn sử dụng giọng văn hiện đại thì El secreto de sus ojos lại là cuốn tiểu thuyết cổ điển với thứ ngôn ngữ điện ảnh kinh điển, trầm mặc. Phần lớn bộ phim, đúng như cái tên của nó (Bí mật trong đôi mắt), sử dụng rất nhiều góc nhìn người thứ nhất để kể chuyện, từ cốt chuyện được dựng lại thông qua cuốn tiểu thuyết viết nháp của Espósito đến các góc máy chủ quan khiến cho người xem có cảm giác như cuộc đời của Espósito, của Sandoval, của Irene, của Ricardo, của Gómez đang được chứng kiến bởi một cặp mắt vô hình, nó luôn muốn xoáy sâu vào đôi mắt của mỗi nhân vật để tìm xem họ đang muốn nói tới điều gì, đang nghĩ về điều gì. Tuy đôi lúc "cặp mắt vô hình" khiến các khung hình của bộ phim trở nên khó theo dõi nhưng theo tôi đây là một lựa chọn độc đáo, tinh tế và thông minh của đạo diễn vì nó giúp người xem gắn bó hơn với những nhân vật trong phim và vì thế theo được cái nội dung cực kì nặng nề của nó. Như đã nói ở trên thì câu chuyện "tội ác và trừng phạt" của El secreto de sus ojos thực ra không có gì đột phá, nhưng bộ phim lại rất mạnh ở một điểm khác, đó là cách xây dựng những cung bậc tình cảm khác nhau của từng nhân vật thông qua ánh mắt, cử chỉ và phần nhạc phim tuyệt vời. Hiếm có bộ phim hình sự nào mà từng nhân vật, kể cả tuyến chính diện, tuyến phản diện cho tới những nhân vật rất phụ như cô vợ Lilliana của Ricardo lại được khắc họa có chiều sâu như ở El secreto de sus ojos, đặc biệt khán giả hoàn toàn có thể cảm nhận được sự rụt rè, những nỗi buồn thầm kín, sự sợ hãi, nỗi cô đơn của họ một cách cực kì rõ ràng chỉ thông qua một yếu tố duy nhất - đôi mắt. Những ánh mắt mang đủ nốt thăng, trầm trong tình cảm con người của El secreto de sus ojos ấn tượng tới mức tôi hoàn toàn bỏ qua nội dung tương đối bình thường và phần kết rất sến của phim. Thậm chí những nút thắt mở (twist) của phim cũng trở nên tuyệt hay bất chấp việc chúng rất dễ đoán đối với những người hâm mộ phim trinh thám - tất cả là nhờ diễn xuất hàm chứa của các nhân vật, thậm chí theo tôi thì diễn viên thủ vai Sandoval hoàn toàn xứng đáng với một đề cử cho hạng mục Vai nam phụ xuất sắc ở lễ trao giải Oscar.

Có thể nhiều người sẽ không hài lòng với việc Das Weisse Band vuột giải Oscar vào tay một bộ phim dung dị như El secreto de sus ojos, cũng giống như cách Waltz with Bashir thua Departures một năm trước đó, nhưng cá nhân tôi thì vẫn hoàn toàn hài lòng với lựa chọn của Viện hàn lâm, vì họ đã giúp tôi biết thêm được một bộ phim nữa tuyệt hay về tình người, về số phận, về cái cách con người chọn cho mình một số phận và sống với chọn lựa của mình.