Thiên đường biển cả (2010)

Đúng như cái tên của nó, Thiên đường biển cả bắt đầu với cảnh hai cha con Vương Tâm (Lý Liên Kiệt) và Đại Phúc (Văn Chương) ngồi bên nhau trên con thuyền nhỏ giữa biển xanh mênh mông, Vương Tâm nhìn cậu con trai mỉm cười, thắt chặt lại dây thừng nối chân hai cha con với quả tạ lớn, nhẹ nhàng vỗ vai con trai để rồi cả hai nhảy xuống nước. Họ tự tử.

Vương Tâm tự tử vì ông biết mình chẳng còn sống được bao lâu khi mà căn bệnh ung thư gan đã đến giai đoạn cuối, nhưng ông cũng không muốn Đại Phúc khôi ngô của ông phải tiếp tục tồn tại một mình trên cõi đời, bởi chàng trai 21 tuổi ấy mắc bệnh tự kỷ và chẳng thể tự lo lắng cho bản thân trong cảnh mồ côi cả cha lẫn mẹ, người đã chết đuối nơi biển cả khi Đại Phúc mới lên 7. Nhưng số phận đã không để Vương Tâm và Đại Phúc chết như vậy, vì như để bù lại khiếm khuyết về trí tuệ, Đại Phúc lại là một tài năng bơi lội, nước, đại dương đối với cậu như một ngôi nhà thứ hai, như một thiên đường màu xanh gần gũi mà cậu không thể có được trong cuộc đời thực. Đại Phúc đã tháo dây thừng cho cả mình và bố để đưa cả hai trở lại với cuộc sống.

Chẳng thể tự tử, Vương Tâm cực chẳng đã đành phải thực hiện một công việc gian nan hơn nhiều lần, đó là "dạy" cho Đại Phúc cách sống tự lập, từ luộc trứng, thay quần áo cho tới đi xe bus, phân biệt tiền bạc để mua hàng. Chỉ là những việc rất đơn giản đối với người bình thường nhưng để Đại Phúc nhập tâm được những điều tưởng chừng bình thường ấy, Vương Tâm đã phải dạy đi dạy lại nó nhiều lần với sự kiên nhẫn và trìu mến chỉ có thể tìm thấy ở một người cha hết mực thương yêu và lo lắng cho con trai. Để Đại Phúc có ngày đứng vững được trong đời, Vương Tâm còn có sự giúp đỡ của cô hàng xóm phúc hậu (Chu Viên Viên), cô hề Linh Linh nơi gánh xiếc rong (Quế Luân Mỹ) và rất nhiều những tấm lòng nhân hậu khác. Chỉ tập trung vào những chi tiết đời thường ấy, Thiên đường biển cả là như vậy, một bộ phim giản dị và nhân hậu.

Là một bộ phim đầu tay của đạo diễn nữ Tiết Hiểu Lộ (cũng là người viết kịch bản cho phim dựa trên những kinh nghiệm làm việc tình nguyện với người tự kỷ của cô), Thiên đường biển cả có kinh phí rất nhỏ, chỉ chừng 1 triệu USD. Tuy nhiên tấm lòng của những nhà làm phim thì lớn hơn thế rất nhiều, bộ phim có sự góp mặt của rất nhiều tên tuổi nổi bật, từ dàn diễn viên với Lý Liên Kiệt (người không nhận một đồng cát-xê nào), Quế Luân Mỹ, đến đội ngũ làm phim là ước mơ của nhiều bộ phim khác với những cái tên như quay phim Christopher Doyle (người quay gần như toàn bộ những tuyệt phẩm của Vương Gia Vệ hay Anh hùng của Trương Nghệ Mưu), soạn nhạc Joe Hisaishi (nhà soạn nhạc đã quá nổi tiếng qua những phim của Hayao Miyazaki, Takeshi Kitano hay bộ phim đoạt giải Oscar Departures), thiết kế mỹ thuật Hề Trọng Văn (Hoàng Kim Giáp), biên tập phim Trương Thúc Bình (đồng nghiệp "ruột" của Vương Gia Vệ), bài hát của phim cũng được sáng tác bởi một tên tuổi lớn khác - Châu Kiệt Luân. Nhưng một dream-team chưa bao giờ là điều đảm bảo cho một bộ phim hay nếu như mỗi "ngôi sao" trong đoàn không thể kết hợp với nhau để tạo nên một sản phẩm xuất sắc. Thật may là trong Thiên đường biển cả, dường như tất cả những cái tên lớn nói trên đã đều chứng tỏ được khả năng của mình, Doyle vẫn tiếp tục khiến người ta mê mẩn với những khung hình đẹp kiểu cổ điển trong cái tông xanh của biển cả, Joe Hisaishi vẫn chứng tỏ ông là "vua" của những bộ phim đòi hỏi phần nhạc phim nhẹ nhàng, dung dị, và đặc biệt là Lý Liên Kiệt đã dần chứng tỏ được rằng mình đã dần thoát thân được khỏi cái mác ngôi sao phim hành động, từng ánh mắt, cử chỉ lóng ngóng vụng về của một người cha thương con đều được Lý Liên Kiệt thể hiện hết sức giàu tình cảm, có lẽ cái thế hệ của Lý Liên Kiệt, Thành Long (người vừa có những Đại binh tiểu tướng, The Karated Kid rất thành công về mặt diễn xuất) đã thực sự tìm được hướng đi mới cho mình khi mà "sân chơi" phim võ hiệp giờ đây đã gần như nằm toàn bộ trong tay của Chân Tử Đan. Nữ đạo diễn Tiết Hiểu Lộ cũng đã thành công trong việc đưa những kinh nghiệm ngoài đời của mình vào phim một cách chân thật nhất, "phụ nữ" nhất, Thiên đường biển cả khiến cho người ta dễ chịu vì tuy chứa đựng rất nhiều mô-típ cliché (tật nguyền, mồ côi, ung thư giai đoạn cuối, mối tình câm lặng,...), nhưng không vì thế mà bộ phim trở nên sướt mướt, lên gân cốt hay thừa mứa những cao trào không cần thiết. Tất cả đều diễn ra nhẹ nhàng, thấm đẫm tình người, mọi tình huống xung đột đều được giải quyết theo cái cách giản dị nhất có thể. Có lẽ cũng vì phim "quá" nhẹ nhàng mà mới chiếu được một nửa (tôi xem nó trong Liên hoan phim quốc tế Việt Nam) mà khán giả đã bắt đầu lục tục bỏ về, có lẽ khán giả Việt Nam vẫn hứng thú hơn với những bộ phim đầy ngộn kịch tính, nút thắt mở. Riêng cá nhân mình thì tôi rất thích cái cách nữ đạo diễn họ Tiết "bình thường hóa" cái bi kịch hiển hiện của Đại Phúc-tự kỷ, mồ côi mẹ, sắp mất luôn người thân yêu còn lại và chỉ biết làm bạn với những con cá, con rùa, với cái không gian rộng lớn, xanh ngắt nhưng câm lặng của bể bơi và biển cả. Đôi khi bộ phim không cần nước mắt từ người xem mà cần sự thấu hiểu, cần sự đồng điệu về cảm nhận, tâm hồn.

Tất nhiên Thiên đường biển cả cũng không phải một bộ phim hoàn hảo, tôi thấy tiếc khi nhân vật cô hề Linh Linh được xây dựng backstory rất tốt, rất gợi mở nhưng rồi lại biến mất khiến khán giả cảm thấy hụt hẫng, nhất là khi người hóa thân vào nhân vật này là Quế Luân Mỹ, một trong những nữ diễn viên trẻ xinh đẹp và triển vọng hiện nay của điện ảnh Trung Quốc. Tuy vậy thì những khiếm khuyết nhỏ đó cũng không làm ảnh hưởng nhiều tới chất lượng của phim, Thiên đường biển cả vẫn xứng đáng với những lời khen ngợi dành cho nó - một bộ phim đẹp, nhân văn và đáng để thưởng thức. Nó gợi nhớ đến một tác phẩm rất hay khác của Pháp là Le Grand Bleu, cũng là một bộ phim nơi con người nhỏ bé cô đơn trong cuộc đời chỉ có thể tìm thấy cuộc sống thực sự của mình trong biển cả.

====

Bản đã biên tập trên Zing.

Movie quotes

Tập hợp một số câu thoại mà tôi yêu thích (to be updated):

* Ernest Hemingway once wrote, "The world is a fine place and worth fighting for." I agree with the second part. - William Somerset, Se7en
* And you know what the worst part of it is? Our whole existence here is based on this great premise that we're special. They we're superior to the whole thing. But we're not. We're just like everyone else! We bought into the same, ridiculous delusion. That we have to resign from life and settle down the moment we have children. And we've been punishing each other for it. - April Wheeler, Revolutionary Road
* What did you expect? They're builders! Have you ever seen a film where the hero is a builder? No, no, because they never fucking turn up in the nick of time. Bat-builder? Spider-builder? Huh? That's why you never see a superhero with a hod! - Jamie MacDonald, In the Loop
* Your life is defined by its opportunities... even the ones you miss - Benjamin Button, The Curios Case of Benjamin Button
* Blessed are the forgetful, for they get the better even of their blunders - Nietzsche, Eternal Sunshine of the Spotless Mind
* Somehow everything comes with an expiry date. Swordfish expires. Meat sauce expires. Even cling-film expires. Is there anything in the world which doesn't? - Cop 223, Chungking Express
* I just want to tell you, I'm the one who was supposed to take care of everything. I'm the one who was supposed to make everything okay for everybody. It just didn't work out like that. And I left. I left you. You never did anything wrong. I used to try to forget about you. I used to try to pretend that you didn't exist, but I can't. You're my girl. You're my little girl. And now, I'm an old broken down piece of meat... and I'm alone. And I deserve to be all alone. I just don't want you to hate me. - Randy "The Ram" Robinson, The Wrestler
* You make me want to be a better man. - Melvin Udall, As Good as It Gets
* How do you live a life full of nothing? - Ricardo Morales, El secreto de sus ojos
* The only true currency in this bankrupt world... is what you share with someone else when you're uncool - Lester Bangs, Almost Famous
* Real loss is only possible when you love something more than you love yourself. - Sean, Good Will Hunting
* The greatest trick the Devil ever pulled was convincing the world he didn't exist. - Verbal Kint, The Usual Suspects
* Forget it Jake, it's Chinatown - Walsh, Chinatown
* She's gone. She gave me a pen. I gave her my heart, she gave me a pen. - Lloyd Dobler, Say Anything...
* Shut up and deal... - Fran Kubelik, The Apartment
* I came here tonight because when you realize you want to spend the rest of your life with somebody, you want the rest of your life to start as soon as possible. - Harry Burns, When Harry Met Sally...
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Rest in peace, Kon-sensei

- Perfect Blue
- Millennium Actress
- Tokyo Godfathers
- Paranoia Agent
- Paprika

No one will ever forget you, Kon-sensei!

Vô gián đạo hay Inception phiên bản Hồng Kông

(Bắt chước bài của chú Quang)


Phân vai:


* Lương Triều Vỹ vai Đoạt Mộng, một chuyên gia trong lĩnh vực đột nhập giấc mơ để ăn cắp ý tưởng của người khác. Tuy đạt tới vị trí "minh chủ" trong nghề nhưng không rõ tại sao Đoạt Mộng phải lang thang khắp xứ trong nỗi tưởng nhớ người vợ Linh và hai đứa con thương yêu nơi quê nhà.


* Ngô Ngạn Tổ vai Trọng, trợ tá của Đoạt Mộng, người được Đoạt Mộng tin tưởng giao nhiệm vụ nghiên cứu đối tượng trong mọi phi vụ nhờ đức tính cẩn trọng đúng như cái tên của anh.


* Trần Đạo Minh vai Trí, phú gia Đại lục trong ngành bất động sản, người nhờ Đoạt Mộng thực hiện phi vụ khó khăn lần này để mở rộng cơ hội kinh doanh tại Hồng Kông.


* Trương Tịnh Sơ (hoặc Lâm Gia Hân) vai Minh, thần đồng trong kiến tạo không gian mộng ảo. Minh là đệ tử của Giáo Sư, bố vợ Đoạt Mộng và là sư phụ, người giúp Đoạt Mộng có được vị trí ngày nay. Tuy chưa có chút kinh nghiệm "trong nghề" nào nhưng ngay ở những thử thách đầu tiên do Đoạt Mộng đặt ra, Minh đã chứng tỏ mình là người xứng đáng có mặt trong phi vụ lần này (người hợp nhất cho một vai thông minh dạng này là Từ Tịnh Lôi, tiếc là Từ đã hơi quá tuổi).


* Lưu Thanh Vân vai Ngụy, chuyên gia lừa đảo trong mơ thượng thặng với đủ các kĩ năng như giả trang, khởi tạo ý tưởng. Ngụy cũng tỏ ra là người sành sỏi nhất của nhóm khi mà Đoạt Mộng luôn bị Linh ám ảnh, Trọng quá cẩn thận trong hành động còn Minh quá trẻ và thiếu kinh nghiệm.


* Hoàng Thu Sinh vai Giả Kim, người tạo ra thứ mê dược giúp duy trì giấc mơ tới tầng thứ 3.


* Trương Mạn Ngọc vai Linh, người vợ Đoạt Mộng hết sức yêu thương nhưng đã qua đời vì một lý do bí ẩn. Tuy đã mất nhưng hình bóng của Linh vẫn phảng phất trong các giấc mơ của Đoạt Mộng khiến anh không thể tập trung toàn tâm toàn ý cho công việc.


* Cổ Thiên Lạc vai Công Tử, đối tượng trong phi vụ lần này của nhóm Đoạt Mộng. Lão Gia (Tần Phái) chết đi bỏ lại cho Công Tử một đế chế xây dựng khổng lồ và là mục tiêu thèm muốn của mọi đối thủ kinh doanh.


* Tần Phái vai Lão Gia, bố của Công Tử và là người luôn tỏ ra khắt khe với con trai cho đến tận lúc mất.


* Lương Gia Huy vai Cố Vấn, trợ tá của Lão Gia và là bố nuôi của Công Tử.


* Ngô Trấn Vũ vai Hùng, chuyên gia kiến tạo không gian từng cộng tác với Đoạt Mộng nhưng nay bị thay thế bằng Minh bởi anh quá nóng tính, thiếu bình tĩnh trong công việc.


* Vương Thực Kỳ vai Giáo Sư, bố vợ Đoạt Mộng (rất khó giao vai này vì thực sự hệ thống ngôi sao của Hồng Kông khiến cho những vai the old wise guy ít có đất diễn và ít có người diễn).

Để Vô gián đạo (hoặc Định mộng) ăn khách thì đội ngũ làm phim được đề nghị là: Đạo diễn Đỗ Kỳ Phong, biên kịch chuyển thể Vi Gia Huy, quay phim Lưu Vỹ Cường, nhạc phim Taro Iwashiro, chỉ đạo hành động Hồng Kim Bảo-Chân Tử Đan.
Để phim được tham gia LHP Cannes và hy vọng có giải thì đội ngũ làm phim được đề nghị là: Đạo diễn kiêm biên kịch Vương Gia Vệ, quay phim Christopher Doyle, nhạc phim Shigeru Umebayashi, chỉ đạo hành động Viên Hòa Bình.

Hiệu sách cũ tại Hà Nội

Các hiệu sách cũ tại Hà Nội:
* 117 Bạch Mai: Quán bé, sách không nhiều, phố đông nên chỗ để xe khá khó khăn.

* 106/A11 Tôn Thất Tùng

* 46 Nguyễn Ngọc Nại

* 822 đường Láng: Ưu điểm là cực kì nhiều sách nhưng chủ hàng quát giá khá "chát" so với các hàng khác. Nhưng hiệu sách thì ... phải nhiều sách nên đây vẫn xứng đáng là lựa chọn số 1 cho người yêu sách Hà Nội.

* 344 Thụy Khuê: Quán này ít sách nhưng ưu điểm là ở phố vắng, không xô bồ chen lấn, chỗ để xe rộng, cô bán hàng dễ chịu.

* 102 Mai Dịch

* 279 Trần Quốc Hoàn

* 3 Minh Khai

In limbo with Inception (Part 2)

(Spoiled - Spoiled - Spoiled!!!)

Hình trên (click vào hình để phóng to) là một minh họa tuyệt vời cho nội dung của Inception, nó chứng tỏ phim cũng không đến nỗi quá khó hiểu "kiểu (David) Lynch" nhưng cũng không dễ hiểu đại chúng như The Dark Knight. Hình được dùng để mô tả nội dung phim là Cầu thang Penrose, một dạng cầu thang ảo giác mang tính đánh lừa và nó cũng là nguyên lý tạo "thế giới ảo" trong giấc mơ của các "The Architect"

======
Không có thời gian và cũng chưa thể nghĩ ra một cái review tử tế cho Inception, tôi đành dịch qua bài review của Roger Ebert về phim này, Ebert là nhà phê bình phim được kính trọng bậc nhất ở Hollywood, bản thân tôi cũng rất thích ông vì cách dùng từ sáng tạo, thông minh và giàu tình cảm của người đàn ông không hàm (theo nghĩa đen) này.

Người ta nói rằng Christopher Nolan đã dành tới 10 năm để viết kịch bản cho Inception. Hẳn quá trình đó phải đòi hỏi sự tập trung cao độ, giống như việc một người vừa chơi cờ mù vừa đi thăng bằng trên sợi dây cáp mảnh. Nhân vật chính của phim thử tài năng một kiến trúc sư trẻ tuổi bằng cách thách thức cô gái sáng tạo ra một mê cung, còn Nolan cũng thử thách chúng ta với cái mê cung kì ảo của chính ông ấy. Người xem phải tin rằng Nolan có thể dẫn chúng ta đi qua nó, bởi vì phần lớn thời gian ta bị lạc lối và mất phương hướng trong mê cung. Có lẽ Nolan đã phải viết đi viết lại nhiều lần kịch bản này khi ông phát hiện ra rằng mọi thay đổi đều tác động đến suốt cả tác phẩm.

Câu chuyện của Inception có thể được kể lại trong vài câu, hoặc không tìm nổi cách nào để diễn giải. Đây là một bộ phim miễn nhiễm với chuyện tiết lộ nội dung trước: Nếu bạn biết nó kết thúc thế nào, điều đó sẽ chẳng nói lên điều gì trừ khi bạn biết làm thế nào để bộ phim đi tới đó. Và tường thuật lại cho bạn làm thế nào để phim đi tới phần kết là cực kì khó khăn. Bộ phim này thực chất là một quá trình, quá trình tìm đường đi qua những lớp lang lồng nhau của thực tại và mộng ảo, thực tại bên trong mộng ảo, mộng ảo không có thực tại. Đó là một quá trình chông chênh đến nghẹt thở, và có thể Nolan đã coi bộ phim Memento (2000) của ông như một màn khởi động cho tác phẩm này; rõ ràng Nolan đã bắt đầu viết kịch bản của Inception khi đang quay Memento. Đó là câu chuyện của một người đàn ông với chứng mất trí nhớ ngắn hạn, và nó được kể ngược với trình tự thời gian.

Giống như nhân vật chính của phim đó, khán giả của Inception bị thả trôi trong thời gian và trải nghiệm. Chúng ta chẳng bao giờ có thể tương đối chắc chắn xem mối quan hệ giữa thời gian thực tại và thời gian mộng ảo là thế nào. Nhân vật chính của phim giải thích rằng ta không bao giờ có thể nhớ được điểm khởi đầu của một giấc mơ, và rằng giấc mơ dường như kéo dài nhiều giờ trong khi thực tế nó chỉ diễn ra rất ngắn. Đúng như vậy, nhưng bạn không biết rằng lúc nào là bạn đang mơ. Và chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn ở trong giấc mơ của một người khác? Làm thế nào để thời gian mộng ảo của bạn đồng bộ được với họ? Làm thế nào để bạn thực sự biết?

Cobb (Leonardo DiCaprio) là một chuyên gia đột nhập thượng thặng. Anh ta đột nhập vào trí óc của người khác để ăn cắp những ý tưởng của họ. Bây giờ anh ta được một tỷ phú đầy quyền lực thuê để thực hiện việc ngược lại: Cấy một ý tưởng vào trí óc địch thủ của ông ta, và làm nó hoàn hảo tới mức người này tin rằng đó chính là ý tưởng của anh ta. Chưa ai từng thực hiện thành công việc này trước đó; trí óc của chúng ta luôn cảnh giác với những ý tưởng ngoại lai chẳng khác nào hệ miễn dịch cảnh giác với các mầm bệnh. Nhà tỷ phú giàu có tên Saito (Ken Watanabe) đưa ra một đề nghị mà Cobb không thể chối từ, một đề nghị có thể giúp Cobb chấm dứt chuỗi ngày phải lưu vong khỏi quê nhà và gia đình.

Cobb tập hợp một nhóm chuyên gia, và ở đây bộ phim dựa vào những thủ tục đã có từ lâu trong mọi bộ phim trộm cắp. Người xem được gặp những thành viên trong nhóm sẽ làm việc với Cobb: Arthur (Joseph Gordon-Levitt), cộng sự lâu năm của Cobb; Eames (Tom Hardy), một bậc thầy của nghệ thuật lường gạt; Yusuf (Dileep Rao), một chuyên gia hóa chất. Và đây là thành viên mới của nhóm: Ariadne (Ellen Page), một nữ kiến trúc sư trẻ tuổi tài năng và là một thần đồng trong việc kiến tạo không gian. Cobb còn tới trao đổi với ông bố vợ Miles (Michael Caine), người biết những việc Cobb đang thực hiện và làm cách nào để anh ta tiến hành được chúng. Giờ đây thì Michael Caine chỉ cần xuất hiện trên màn hình là khán giả đã mặc định rằng ông uyên bác hơn tất cả các nhân vật khác. Đó là một khả năng trời phú.

Nhưng đợi đã. Tại sao Cobb lại cần một kiến trúc sư để kiến tạo không gian trong giấc mơ? Anh giải thích cho cô gái. Ta đều biết giấc mơ là những kiến trúc động, nơi ta dường như có cách để di chuyển chúng. Công việc của Cobb là "khởi nguyên" một ý tưởng mới trong trí óc một tỷ phú trẻ khác, Robert Fischer Jr. (Cillian Murphy), người thừa kế đế chế của bố anh ta. Saito muốn Cobb cấy những ý tưởng có thể khiến tập đoàn đối thủ của ông ta phải đi tới chỗ đầu hàng. Cobb cần Ariadne tạo ra một không gian-mê cung dối lừa trong giấc mơ của Fischer sao cho (theo ý tôi) những ý tưởng mới có thể tuồn vào mà không bị phát hiện. Có phải trùng hợp hay không khi mà Ariadne chính là tên của người phụ nữ trong Thần thoại Hy Lạp đã giúp Theseus thoát khỏi mê cung của Minotaur?

Cobb hướng dẫn cho Ariadne về thế giới của những kẻ đột nhập giấc mơ, nghệ thuật điều khiển giấc mơ và lái chúng theo ý mình. Phần này còn được Nolan sử dụng như một trường đoạn hướng dẫn cho chính khán giả về giấc mơ. Và đây cũng là nơi để bộ phim bộc lộ một số kỹ xảo đặc biệt đến kinh ngạc vốn có vẻ vô nghĩa trong trailer giới thiệu nhưng nay trở nên cực kì hợp lý. Kĩ xảo ấn tượng nhất, theo tôi, là ở trường đoạn tại (hoặc có vẻ là tại) Paris khi cả thành phố uốn lại, theo đúng nghĩa đen, như một tấm vải.

Bảo vệ Fischer là một nhóm vệ sĩ súng ống đầy mình, họ có lẽ đang làm việc như là những kháng thể về mặt tinh thần, họ vừa mang vẻ chân thực lại vừa có tính ẩn dụ cao, nhưng dù họ có là ai thì nhóm vệ sĩ này cũng gây ra rất nhiều cuộc đọ súng dữ dội, các pha truy đuổi và những vụ nổ, đúng như cái cách các bộ phim hiện đại mô tả xung đột. Nolan tài tình tới mức ông ấy khiến tôi thực sự bị cuốn theo một trong các cuộc truy đuổi, trong khi tôi nghĩ rằng mình đã tương đối miễn nhiễm với những cảnh đã trở thành tiêu chuẩn như vậy. Lý do là vì tôi quan tâm tới cả kẻ truy đuổi và cả người bị truy đổi.

Nếu bạn từng xem bất kì một quảng cáo nào về bộ phim này, bạn biết rằng kiến trúc của nó có cách bỏ qua trọng lực. Những tòa nhà nghiêng ngả. Những con đường cuộn lại. Những nhân vật bay lơ lửng. Tất cả được giải thích qua câu chuyện kể. Bộ phim này là một mê cung phức tạp không hề chứa một đường thẳng đơn giản nào xuyên xuốt nó, chắc chắn nó sẽ tạo cảm hứng cho những cuộc phân tích bất tận trên mạng.

Nolan giúp chúng ta bằng một tuyến tình cảm đồng nhất. Lý do khiến Cobb vì công việc mà liều lĩnh với những nguy hiểm của sự khởi nguyên là vì anh chất chứa trong lòng nỗi đau khổ và tội lỗi liên quan đến người vợ Mal (Marion Cotillard) và hai đứa con của họ. Tôi sẽ không (hoặc chẳng thể) nói nhiều hơn. Cotillard đã hóa thân tinh tế vào vai người vợ theo một cách lý tưởng hóa. Thật khó nói là khán giả đang chứng kiến kí ức của Cobb hay giấc mơ của anh ta cho đến, nói theo nghĩa đen) tận cảnh quay cuối cùng. Nhưng cô ta làm Cobb trục trặc trong công việc như tác dụng của một nam chân tình cảm, và tình yêu giữa hai bên đã tạo ra một hằng số tinh thần trong thế giới của Cobb, mà nếu thiếu nó thế giới sẽ dịch chuyển không ngừng nghỉ.

"Inception" hiện ra với người xem như cái cách bản thân thế giới tồn tại với Leonard, nhân vật chính của "Memento." Chúng ta luôn luôn ở trong Thực Tại. Chúng ta ghi chép vài thứ khi đến Nơi Đây nhưng lại chẳng rõ Nơi Đây là ở đâu. Mặc dù thế nó vẫn liên quan tới những vấn đề của sự sống, cái chết và trái tim, à, và tất nhiên của cả những tập đoàn liên quốc gia. Và Nolan không ngừng nghỉ trước khi sử dụng những cảnh phim được chuẩn bị tỉ mỉ từ máy bay trinh thám hay gián điệp, gồm cả một âm mưu tinh tế trên khoang một chiếc 747 (và thậm chí giải thích tại sao đó phải là một chiếc 747).

Ngày nay phim ảnh dường như rất hay đến từ thùng tái chế: Phần tiếp theo; phim làm lại; thương hiệu. "Inception" đã làm được một điều rất khó khăn, đó là nó hoàn toàn nguyên gốc như được cắt ra từ một tấm vải mới, và mặc dù vậy vẫn được cấu trúc theo những cơ sở của phim hành động khiến người xem cảm giác như nó (rất có thể) có ý nghĩa hơn là những gì do chính nó mang lại. Tôi từng nghĩ rằng có một lỗ hổng trong "Memento:" Làm thế nào một người đàn ông bị mất trí nhớ ngắn hạn lại nhớ được rằng anh ta bị bệnh mất trí nhớ ngắn hạn? Có lẽ "Inception" cũng có lỗ hổng, nhưng tôi chưa thể tìm ra nó. Christopher Nolan đã tái tạo lại loạt phim "Batman." Lần này ông ấy chẳng tái tạo ra cái gì. Mặc dù thế tôi nghĩ rằng sẽ có vài đạo diễn định tái chế "Inception". Tôi nghĩ rằng khi Nolan để lại cái mê cung này, ông ấy đã vứt mất cái bản đồ của nó.

In limbo with Inception (Part 1)

Một vài suy nghĩ vụn vặt sau khi xem Inception:
* Xem trailer đã mường tượng về một Shutter Island thứ hai của Leo trong năm 2010, kết quả thì đúng là một bộ phim có nhiều nét tương đồng, vẫn là một Leo đi tìm cái bản ngã của mình trong tình cảm đớn đau, khắc khoải với người vợ, với những đứa con lẩn khuất đâu đây trong sương mù. Phần kết của cả hai đều rất mở, gợi rất nhiều suy nghĩ (tuy phần kết của Marty khó xác định hơn - theo đúng "kết kiểu Scorsese"). Tuy nhiên Inception hay hơn Shutter Island rất nhiều lần, rất nhiều lần.
* Tôi thích vô cùng cái cách Nolan khai thác ý niệm về giấc mơ, về vô thức của con người trong phim. Bởi một người-chưa-bao-giờ-ngủ-không-mơ như tôi cảm nhận được rất rõ sự miên man của giấc mơ, cái cảm giác không biết bắt đầu từ đâu mà kết thúc lại rất bất chợt, cái cảm giác chới với về thang đo thời gian trong mơ khi mà chỉ nửa tiếng mơ thôi là đủ để người ta "sống" cả ngày, thậm chí là nhiều ngày, nhiều năm trong giấc mơ ấy. Ai từng đọc khoa học về giấc mơ đều hiểu rằng thực ra giấc mơ là sự tổng hợp của những hình ảnh kí ức bởi sự dắt lối của những ý tưởng, suy nghĩ ẩn sâu trong tiềm thức. Tất cả đều được Nolan khai thác vô cùng khôn khéo, tài tình trong Inception, ví dụ một chi tiết đơn giản là cây cầu Bir-Hakeim ở Paris, một cây cầu tôi từng đi qua đi lại rất nhiều lần, lại hiện ra trong Inception bằng rất nhiều cách khác nhau, từ cây cầu có thực nơi Mal và Dom dạo chơi ngày còn hạnh phúc, tới cây cầu ảo ảnh do sức sáng tạo siêu phàm của "The Architect" Ellen Page (một lần nữa Page chứng tỏ là không sớm thì muộn cô cũng sẽ trở thành đầu tầu của dàn diễn viên nữ Hollywood) và cuối cùng là những hàng cột bê tông khổng lồ lạnh lẽo do vô thức của Dom tạo ra trong cái limbo của mình. Nói thêm một chút là "The Architect" có tên là Ariadne, trong Thần thoại Hy Lạp thì Ariadne chính là thiếu nữ đã giúp người anh hùng Theseus vượt ra khỏi mê cung Minotaur ở Knossos.
* Đây là bộ phim không nhiều kĩ xảo như The Dark Knight, một số đoạn thậm chí còn trông giống hệt Golden Eye trước đây, nhưng Inception vẫn khiến khán giả phải ngừng thở vì những pha kĩ xảo sáng tạo đến khó tưởng tượng nổi của Nolan. Nhóm bạn của tôi khi xem đoạn "in limbo" của Arthur đều phải há hốc mồm và nín thở cho tới hết trường đoạn đó để rồi phải đồng thanh ca ngợi tài năng siêu việt của Nolan.
* In limbo: Quang Hisashi là người dịch phim này cho Megastar, em đã phải lao tâm khổ tứ rất nhiều để tìm từ dịch cho chuẩn cụm in limbo của anh Nolan. Cuối cùng hôm nay ra rạp thì thấy Quang dịch thành viễn thức, một cụm từ theo tôi là nghe rất hay, kêu, nhưng hơi khó hiểu. In limbo có nhiều nghĩa, từ trạng thái lửng lơ không trọng lượng (như trong giấc mơ của Arthur), tình trạng bế tắc, không có lối thoát-bắt nguồn từ Thiên Chúa giáo dùng để chỉ khoảng không vô tận giữa Thiên đường và Địa ngục nơi các linh hồn tạm (nhưng cũng có thể là vĩnh viễn) trú chân trước khi được phán xét lên Thiên đường hay xuống Địa ngục, in limbo còn có nghĩa hiện đại dùng để chỉ một điệu nhảy. In limbo ở trong Inception dùng để chỉ "tầng" vô thức mà khi con người rơi xuống đó thì họ không còn nhận biết được đâu là thực, đâu là mơ và mãi mãi (hoặc gần như mãi mãi) không thể thoát ra khỏi đó. Vì thế tôi bỗng nghĩ đến một từ quen thuộc - Vô gián đạo - con đường vô tận không thể luân hồi trong Phật giáo, nơi đó con người phải chịu đựng cuộc sống lặp đi lặp lại mà không biết tới ngày được giải thoát, được luân hồi, Vô gián đạo chính là tên gốc và là tên chuẩn của Vô gian đạo, dù Vô gian đạo nghe cũng hay nhưng không thể phản ánh đúng hết ý nghĩa của bộ phim. Theo tôi dịch In limbo thành Vô gián đạo hoặc tầng vô gián là hay hơn và dễ hiểu hơn chút xíu, tất nhiên tôi vẫn rất thích cách Quang dịch phim này, chuẩn, hay ("luôn và ngay"-một cụm từ rất mới và rất trẻ) và nhất là dễ hiểu với phần đông công chúng. Nhân tiện tôi cũng không thích lắm cách dịch Inception thành Sự khởi đầu, nghe nó hơi "nôm" so với các dùng từ trong phim, nếu là tôi tôi sẽ dùng từ Khởi nguyên, ngắn hơn chút và nghe nhã như cách dùng từ trong bản dịch.
* Dù Inception rất "mới" và có thể coi là một đỉnh cao (mới) của Nolan, tôi vẫn thấy đây đó những hình ảnh lặp lại các bộ phim trước kia của đạo diễn này: Cảnh quay trong nước và đồng bộ hóa đồng hồ là tương tự The Prestige, mô-típ của nhân vật Dom rất giống với nhân vật chính của Guy Pierce đóng trong Memento, còn các đoạn hành động, đặc biệt là đoạn tàu hỏa đi giữa đường phố rất giống The Dark Knight, chưa kể cái gam màu tối, hành động mạnh và ... trời mưa vẫn làm Inception mang hơi hướng gì đó của những bộ phim trước kia của Nolan, đó là còn chưa kể cảnh phim bờ biển ở Tầng thứ 4 trông rất giống phim Daywatch của Nga (cảnh xe tải lộn ngửa trong The Dark Knight cũng gần như chỉ là quay lại cảnh tương ứng trong Nightwatch (cũng của Nga).
* Về diễn viên, theo tôi đây thực sự là điểm yếu của Inception, Leo tuy tiếp tục chọn được một phim rất tốt và diễn không hề tồi nhưng anh lại sai lầm khi chỉ trong một năm ngắn ngủi đã tham gia 2 vai liền gần như hoàn toàn tương tự nhau và không hề chứng tỏ được anh đã "lớn" hơn vai diễn tuyệt vời dạng này trong Blood Diamond. Vai xuất sắc nhất từ trước đến giờ của Leo theo tôi vẫn là Howard Hughes trong The Aviator, nếu không thể vượt ra khỏi chặng đường hiện tại, tôi e là khó lòng Leo có thể đoạt Oscar cho xứng đáng với vị thế siêu sao Hollywood của mình. Các vai khác trong phim cũng không thực sự nổi bật, vai "The Chemist" chưa đủ độ "quái" (exotic) của một nhà khoa học Đông phương, vai "The Point Man" được giao cho Joseph Gordon-Levitt quá hiền lành và mảnh mai (dù vai này có đất diễn vào loại nhiều nhất phim với cảnh in limbo cực kì ấn tượng), "The Forger" và "The Tourist" cũng rơi vào tình trạng mờ nhạt (Ken Watanabe nói tiếng Anh hơi tồi). Ba vai ấn tượng nhất với tôi trong phim là "The Architect" của Ellen Page, Mal "The Shade" của Marion Cotillard và Robert Fischer "The Mark" của Cilian Murphy. Page có lối diễn rất thông minh, biết cách dùng sự sắc sảo để bù đắp cho nhược điểm lớn về chiều cao và nhan sắc rất phù hợp với một "The Architect" thứ thật (tôi rất hy vọng Page sẽ được chọn vào vai Lisbeth Salander trong phiên bản Hollywood của bộ ba Millennium, ngay từ khi đọc truyện tôi đã thấy không ai có thể thích hợp hơn cho vai này ngoài Page). Cotillard mặc dù thiếu đất diễn nhưng lại biết cách tận dụng tối đa vẻ đẹp bí ẩn của cô để làm "cái bóng" Mal trở nên ám ảnh pha chút gì đó rùng rợn với không chỉ Dom mà với cả người xem, mong là Cotillard sẽ sớm có những vai "được diễn" hơn thay vì quanh đi quẩn lại những vai (gần) bình hoa di động trong các blockbuster như giai đoạn hiện tại. Mặc dù Cilian Murphy từng được Nolan chọn cho phim Batman Begins nhưng phải tới vai này tôi mới thấy cặp mắt xanh ngắt của Murphy được tận dụng tối đa, "The Mark" hầu như chỉ (cần) diễn bằng mắt và Murphy đã hoàn thành xuất sắc công việc của mình, đặc biệt là trong trường đoạn mở được két sắt chứa bí mật của ông bố (đúng hơn là bí mật do "The Forger" cấy vào giấc mơ tầng thứ 3! của "The Mark").
* Nhạc phim của Hans Zimmer phải nói là quá xuất sắc, cực kì phù hợp với nhịp độ dồn dập của phim xong lại có những khoảng lặng cần thiết để khán giả chợt nhận ra đâu là thật, đâu là mơ trong đầu các nhân vật trên phim. Tôi vẫn chưa hiểu ý đồ của Nolan trong việc sử dụng "kick" là bài Non je ne regrette rien (Không, tôi chẳng tiếc nuối điều gì) của Edith Piaf, nhưng có trùng hợp khá thú vị là nhờ vai Edith Piaf mà Cotillard đã được Oscar, một Oscar cực kì xứng đáng.
* Inception làm tôi muốn xem lại Nightmare Detective, một bộ phim cực kì sáng tạo của Nhật về những giấc mơ và những "thám tử giấc mơ". Một phim Nhật khác cũng cực kì đáng xem về đề tài này là Paprika của Satoshi Kon.