some quotes....

I just want to tell you, I'm the one who was supposed to take care of everything. I'm the one who was supposed to make everything okay for everybody. It just didn't work out like that. And I left. I left you... And now, I'm an old broken down piece of meat... and I'm alone. And I deserve to be all alone. I just don't want you to hate me.

-Randy 'The Ram' Robinson, The Wrestler

samedi 16 août 2014

One sentence reviews (3)

Công việc bận bịu đã gần như "giết chết" thói quen viết review của tôi, vì thường hiếm khi tôi tìm đủ thời gian để xem phim chứ đừng nói là thời gian ngồi tĩnh tâm suy nghĩ để viết một cái review tử tế. Thật may là thói quen viết mấy dòng bình luận ngắn trên Rotten Tomatoes thì vẫn còn, nhược điểm là vì viết ngắn nên tôi phải viết bằng tiếng Anh, một phần vì gần như chưa bao giờ tôi đọc sách vở gì về nghệ thuật, điện ảnh bằng tiếng Việt, thứ nữa là đúng theo phong cách "mặt lạnh" của dân Hà Nội (có lẽ tương đồng với phong cách stiff upper lip của dân Anh mà tiếng Việt dịch rất hay là phớt Ăng lê) mà tôi rất ngại bày tỏ tình cảm "ra mồm" bằng tiếng Việt - đâm viết ca ngợi phim ảnh bằng tiếng Việt lại phải mất thời gian đào xới vốn từ vựng nghèo nàn về "bày tỏ tình cảm" của mình. Thôi thì đành bằng lòng với tiếng Anh vậy.



01. Your Highness (2011): 2.5/5
Awful mixture of Western and Alien.

02. Contagion (2011): 3/5
Too realistic to be enjoyable. I like the way the film depicts the scumbag "journalist"/blogger, though.

03. The Debt (2011): 4/5

04. The Flying Swords of Dragon Gate (Long môn phi giáp, 2012): 3/5
Conclusion: CGI will kill wuxia for good. By the way, why the hell even LoveHKFilm likes this film, I cannot understand.

05. Tinker Tailor Soldier Spy (2011): 4.5/5
The ending is a little bit low-key but the ambiance is superb, the cast is perfect and the story is thrilling - a true spy film in quite a while. Tomas Alfredson - welcome to the English-speaking film world!

06. 50/50 (2011): 4/5

07. In Time (2011): 3.5/5
37% on Rotten Tomatoes, really? The tempo and setting are dumb but the concept is genuinely great and Amanda Seyfried is convincingly attractive. If only the film had a better visual director, let's say David Fincher?

08. Margin Call (2011): 4/5
A tough subject but very well handled by the director and a superb ensemble cast, a little bit dry and uncertain toward the end, though.

09. Elite Squad: The Enemy Within (2011): 4/5
The ending is somehow disappointing but the film in a whole is terrific, a “Cidade de Deus” about the Brazilian police.

10. A Separation (2011): 4.5/5
An extremely complex plot covered by a very ordinary scene of life - a separation. The ending is uncertain, but how could one be certain about human feeling?

11. Sherlock Holmes: A Game of Shadows (2011): 4/5

12. Hugo (2011): 5/5

13. The Artist (2011): 4.5/5

14. Chronicle (2012): 4.5/5
The first half is fun although a little bit dull, the second half is predictably painful but deeply convincing, not the human lust for supreme power but the troublesome teenage makes this one a film-to-watch

15. God Bless America (2012): 3/5
Not as good as the trailer, just a “Fight Club”-wannabe but lack the philosophical depth, which was lousily covered by the melancholic talks of the protagonists. The nonsense, mindless violence and terrible acting by the "Hit-Girl"-type character only add to the film's disappointment.

16. Marvel's The Avengers (2012): 3.5/5
Fun to watch, that's all. Ruffalo's Hulk is not that good in comparing with Norton's. Still, worth the ticket money.

17. 21 Jump Street (2012): 4/5
So much fun!!!

18. Senna (2011): 4/5
Will they ever have a documentary about football this good?

19. Project Nim (2011): 3.5/5
Not as good as the trailer (again!), the concept (of the experience) is utterly original and the documentary itself is quite compelling though.

20. J. Edgar (2011): 2.5/5
Too many voice-overs make the film boring to no end. And the idea of making such an alpha-male star like Leo a gay is no good either.

21. You Are the Apple of My Eye (Cô gái năm ấy chúng ta cùng theo đuổi, 2011): 4/5
Charming cast, light-hearted story, full of nostalgic frames, simply an awesome film (who cares about the "artistic value" or consistent plot?).

22. Madagascar 3: Europe's Most Wanted (2012): 2.5/5
Typical simple Hollywood-made animation plot, entertaining characters, terrific 3D effects, I would have given this film 4 stars, if not for the dirty (and also typical) joke about Bolshevik at the end of the film and all the other bored-to-death Hollywood stereotypes of Europeans, and last but not least, the awful French by Frances McDormand.

23. Haywire (2012): 2.5/5
Unbelievably slow tempo for a Bourne-like feature, a style-over-substance film with a boring, untwisted plot and a poker-face female lead who might have been a promising action star if she had possessed a little acting capability, unfortunately she has none.

24. Iron Man 2 (2010): 3/5
Fun to watch but easy to forget, the cast & crew cannot be blamed though, since this is nothing but an "introducing" piece to The Avengers, which, by the way, has a plot of the same quality.

25. In the Line of Fire (1993): 3/5
Dated film, really dated. Clint Eastwood & John Malkovich were still awesome as ever, though.

26. We Bought a Zoo (2011): 2.5/5
Deeply disappointed with such a long-awaited film by the “Almost Famous”'s Cameron Crowe, simply a feel-good film without a solid plot and a strong cast, only the shining smile by the utterly charming Maggie Elizabeth Jones could not save the film from drowning into obscurity.

27. Toy Story 3 (2010): 4/5
With a well-established set of characters, an environment full of Pixar ingredients and a typical Hollywood-like melodramatic plot, this film just can't go wrong (4 stars for not destroying the super trilogy).

28. American Reunion (2012): 3/5
Every ingredients of an “American Pie” are here, the characters (every single one!, from the Sherminator to even Nadia!), the dirty talks, the boobies (of course), the out-and-in-again plot, even Bic Runga's Sway, but the chemistry is not there anymore. It is really sad to observe the ageing faces of those familiar characters to 90s' teens, it is even sadder to think about the never-rise-again career of each of them, but still, the reminiscent memories are priceless and a film reminding you of a wonderful high school time with true friendship, with lot of fun, with first loves, with hope, is still a worth-watching film.

29. From Up On Poppy Hill (2013): 4.5/5
Utterly delightful! The beginning is a little bit slow and the plot details are not so special, but the film in a whole is wholeheartedly charming, from the characters, the setting to the simple but impressive drawing - The return of Ghibli to its origin: Japanese simplicity at its best.

30. The Inbetweeners (2012): 2.5/5
More vulgar, more profane, more blasphemous than any single Apatow's film of the same kind (and typically for an English film: more cocks and less tits - a reversal to its "colleagues" in Hollywood). The tiring and disoriented first half (for those who are not familiar with the original sitcom) has cancelled all the fun and warm-hearted moments of the second half. How I miss the old good Ritchie and Boyle!

31. One Day (2011): 3.5/5
A confusing relationship butchered (or murdered?) into multiple fragments with almost next-to-none connection. Still, some fragments are really (emotionally) good with uber level of romance and the irresistible charm of the Hathaway-Sturgess couple, not to mention the warm colour, beautiful costumes and marvellous setting of each frame (similar to the previous film of Lone Scherfig - An Education). If only the inconsistent plot had been refined to create a stronger link between fragments - a link to solidify the emotion of viewers and their affection for the lovely couple (the wardrobe of Hathaway for this film is incredibly elegant). For the same idea about an ever-on-off-and-on-again relationship, this film should learn from the French film "Jeux d'enfants" (Love Me If You Dare).

32. The Raid: Redemption (2012): 3/5
Typical example of guilty-pleasure films, the plot is equipped with enough twist-and-turns but still thin like a paper, characters are under-developed and cheesy (normal for a martial art film, though) as hell (some simply disappeared into thin air after an awesome introduction - where are those snipers?), the Silat-style fighting is brutal, very well-choreographed and from time to time creative and stunning (or at least, fresh to Hong Kong/China fanboys) but inconsistent and somewhat tiring towards the end of the film - nothing more than an "Indonesian Ong bak", but interesting enough.

33. Batman Begins (2005): 3/5
Putting it in the context of "muscle" superhero films everywhere, this dark version of Batman (as he is not dark enough?!) might be an excellent one, but viewing from afar, this film is way too slow, full of melodramatic and obnoxiously pseudo-philosophic quotes, lack of an "evil enough" supervillain and strong supporting cast - Katie Holmes had no charisma, Gary Oldman was misused as a subdued policeman, the brilliant Cillian Murphy just vanished by the end of the film, only Michael Caine's Alfred stood still (and even possessed the best moments of this film with his father-figure butler character). As a premise for the Trilogy, this film makes sense for its very good character build-up of Batman and its superb introduction of the dark Gotham, but as a stand-alone one, this film just went to nowhere.

34. Midnight in Paris (2011): 4.5/5
A film deeply charming and delightful to watch! Everything suits me very well, the witty conversation, the "petit" surprises everywhere, the immerse feeling to see the Great Masters of the old time resurfaced with the least forceful script possible (I was so happy and emotional watching that!), the charming (of course!) Owen Wilson who was a perfect casting for the role of a down-to-earth but naive as hell writer, the mystic and always lovely Marion Cotillard, and about all, the obsession about the past, the forever question about what is better, past or present, about how past can affect present is narrated at ease by a very Woody Allen manner. And last but not least, Paris, my “second hometown”, was beautiful like ever in the film, yes, at least in the film.

35. Tokyo Godfathers (2003): 5/5
(re)Watch Tokyo Godfathers for the tenth time something. Still moved by the subtle humanity, utter warm-heartedness of the film. Realize another thing that the original soundtrack of this film is also superbly arranged, just like the string of surprises laid along the plot, which can brighten up any lonely soul in the cold weather of Christmas.

36. The Dark Knight Rises (2012): 3.5/5
The most anticipated film of the year turns out to be a good but not great, not even close, one. Some stunning CGI, a few amazing action scenes or twist-and-turns, and the flashy "Bat" devices cannot fill up the holes caused by the troublesome storytelling, inconsistent character development and numerous illogical details throughout the film. It seems that the Nolan's ambition to depict various stories-in-story and "philosophize" a simple superhero tale has failed him. Still, Michael Caine's Alfred is still as emotionally good as ever.

37. Ninja Scroll (1995): 4.5/5
Typical for an excellent anime - beautifully crafted characters, well-constructed plot, and above all, compelling storytelling, made the film as interesting as one can expect, and created one of the most memorable "ninja couple" in the history of manga-anime: Jubei and Kagero!

38. About Cherry (2012): 2/5
It is kind of weird when you realize that the film is actually less hot/intimidate than its very own poster!

39. The Four (Tứ đại danh bộ, 2012): 3/5
The idea of imitating X-Men in a Chinese wuxia context is interesting enough, but the lackluster storytelling and the wrong focus on the confusing and weepy "love triangle" (instead of each character, which desperately need background build-up and personality differentiation) almost killed the film for good. Hope the sequel will be better, which is not a difficult task considering the quality of this predecessor :))

40. Ted (2012): 3/5
Based on a very weird and unreal concept, the film still somehow works with the ultimate hotness of Mila Kunis (she's at her prime right now, I think) and a bunch of quite good homages of the old films. However, the very ordinary story, without any kind of twist-and-turn (at all!), an incoherent plot including some very awkward and ill-timed cameos, and the 80ish action cannot get the film to the above-average comedy level. Three stars only for the uplifting ending.
SPOILED: Although, this film is recommended for those who want to see why Mark Wahlberg left NKOTB or desperately need to watch the angelic Norah Jones' dirty talk.



mercredi 13 août 2014

The Departed (Stars)






Hôm qua là Robin Williams, hôm nay là Lauren Bacall, hai cái chết hoàn toàn khác nhau (Robin Williams tự tử còn Bacall đột quỵ) nhưng đều rất bất ngờ khi mà Williams luôn xuất hiện trước công chúng với vẻ vô ưu hài hước còn Bacall thì từ lâu tưởng như đã "bất tử" - bà là một trong hai ngôi sao nữ còn sống trong danh sách 50 huyền thoại của Hollywood 100 năm qua do Viện phim Mỹ công bố năm 1999, người còn lại là Sophia Lauren. Nhưng thực ra cũng chẳng đến mức bất ngờ như thế, vì ai đã từng xem Robin Williams trả lời phỏng vấn rất thật trên Inside the Actors Studio đều đã biết là bản thân ông cũng có nhiều nỗi buồn và những cơn trầm cảm không dứt, còn Bacall thì đơn giản là bà đã ... quá già (chỉ hơn một tháng nữa - 16/9 là bà sẽ tròn 90 tuổi). Họ đều có một điểm chung nữa - họ là ngôi sao của một thời đã qua, khi mà Robin Williams đã hơn chục năm nay không có vai diễn nào đáng chú ý (kể từ Insomnia của Christopher Nolan năm 2002) còn Bacall là đã từ gần 20 năm trước (The Mirror Has Two Faces năm 1996 - bà cũng tham gia lồng tiếng cho Howl's Moving Castle của Miyazaki, nhưng chỉ là lồng tiếng và cũng không phải vai chính). Nhưng (lại một lần nhưng nữa), có thể họ cảm thấy mình là người của một thời đã qua, nhưng với những người mê điện ảnh như tôi - những người chỉ biết các ngôi sao điện ảnh qua vai diễn của họ, thì Robin Williams mãi vẫn là Sean Maguire của Good Will Hunting còn Lauren Bacall mãi vẫn là Marie của To Have and Have Not - họ bất tử như chính những vai diễn "sống mãi" của họ.

lundi 4 août 2014

The end of Ghibli and conscientious animation (?)






Hôm nay mọi người xôn xao vì tin "có vẻ" Ghibli sắp bị đóng cửa, đơn thuần vì kết quả kinh doanh không được tốt. 

http://kotaku.com/studio-ghibli-is-not-dead-yet-1615520289/all

Nhìn Toshi Suzuki trong bài báo này thật không khác gì lần ông sang Mỹ đại diện cho Ghibli khi The Wind Rises được đề cử giải Oscar, cũng là mái tóc bạc bù xù, cặp kính dày và ... bộ yukata xanh đậm giản dị thay cho complet chỉnh tề kiểu dân kinh doanh. Nhìn Suzuki, cũng như Miyazaki và Takahata, người ta khó mà tưởng tượng được đây là những "nhà kinh doanh điện ảnh", và có lẽ Ghibli tồn tại được suốt gần 20 năm nay có lẽ cũng chỉ nhờ vào chất lượng (điện ảnh) vượt trội chứ không phải tài lôi kéo khán giả đến rạp (như những bộ phim "mỳ ăn liền" đang chiếm lĩnh thị trường thế giới của Disney/Marvel). Cũng như nhiều người, tin này khiến tôi thấy buồn và tiếc, nhất là khi nhớ lại cuộc phỏng vấn của The Hollywood Reporter với các đạo diễn phim hoạt hình hàng đầu của Hollywood, (phải) nghe họ thảo luận hăng say về kỹ thuật mới, phần mềm mới, làm thế nào để lập trình cho ... tuyết giống thật hơn (trong Frozen, hẳn rồi), làm thế nào để cảnh này cảnh kia trông gần thực tế nhất có thể - và tự hỏi "liệu việc 'gần thực tế nhất có thể' có quan trọng đến như thế đối với phim hoạt hình? liệu một ngày nào đấy người ta [Hollywood] coi luôn phim hoạt hình là phim người đóng [live action] với rất nhiều đồ họa vi tính [CGI]?".

http://www.youtube.com/watch?v=Icx4Je7gNwA

Nhưng như The Wind Rises đã tổng kết - "Gió nổi lên kìa - hãy gắng lấy mà sống", tôi nghĩ có lẽ chúng ta nên mừng vì (nếu như tin Ghibli ngừng sản xuất phim là thật - vì đây cũng mới chỉ là phỏng đoán chứ không phải thông báo chính thức của hãng) Ghibli đã biết dừng lại đúng lúc thay vì uốn mình để sản xuất những bộ phim hoạt hình "thị trường" tệ hại như (những) Conan và Doraemon hầu như năm nào cũng ra rạp ở Nhật. Vả lại, cuộc đời mỗi người cũng chẳng dài, và 20 phim của Ghibli có lẽ đã là quá đủ để chúng ta thưởng thức và trân trọng. 

=========
Kiểm tra lại dữ liệu về box office của Box Office Mojo năm nay thì thấy đúng là phim Disney, cả hoạt hình cả live action, vẫn đang bá chủ thị trường Nhật Bản (nhất là khi Disney giờ nắm luôn cả quyền phát hành Doraemon (!) ), Marnie của Ghibli ngay tuần đầu ra rạp đã đụng phải "thứ dữ" là Maleficient của Disney (một phim live action - người đóng về đề tài hoạt hình - rất dở!) nên có lẽ khó lòng làm nên kì tích để Miyazaki/Suzuki phải thay đổi quyết định tái cơ cấu Ghibli.

http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/
 

jeudi 27 février 2014

2014 Academy Awards

Các ứng viên của giải Oscar lần thứ 86

Vậy là cuối tuần này đã lại có lễ trao giải Oscar. Lâu lắm rồi mới được xem kha khá phim đề cử nên tôi lại quay lại với trò dự đoán. Như thường lệ, đỏ là dự đoán đoạt giải còn xanh là hy vọng đoạt giải (nếu là ứng viên khác), tôi bỏ qua một số hạng mục kĩ thuật.

Best Picture
- American Hustle
- Captain Phillips
- Dallas Buyers Club
- Gravity
- Her
- Nebraska
- Philomena
- 12 Years a Slave
- The Wolf of Wall Street
Tôi vẫn không hiểu sao Viện Hàn lâm tăng số ứng cử viên ở hạng mục này lên 10 vì thực ra những ứng viên không có đề cử hạng mục biên tập (Editing), kịch bản (Screenplay) thì gần như 100% là chỉ tham gia "cho vui" ở đề cử quan trọng nhất này, và các hạng mục kia thì vẫn giữ nguyên 5 đề cử như trước đây. Tuy thích Gravity nhưng tôi nghĩ có lẽ 12 Years a Slave vẫn sẽ có cửa đoạt giải nhiều hơn và có lẽ cũng là bộ phim xứng đáng hơn.  

Best Editing
- American Hustle
- Captain Phillips 
- Dallas Buyers Club 
- Gravity 
- 12 Years a Slave 
Đây là hạng mục nhẽ ra nên được trao ... cuối cùng vì gần như chắc chắn 100% là phim nào đoạt giải biên tập cũng sẽ giành luôn giải phim hay nhất. Đây là lý do vì sao tôi nghĩ 12 Years sẽ giành giải dù tôi thích Gravity hơn (phim tôi nghĩ xứng đáng nhất cho hạng mục này phải là The Wolf of Wall Street thậm chí còn không được đề cử).

Best Director
- David O. Russell – American Hustle
- Alfonso Cuarón – Gravity
- Alexander Payne – Nebraska
- Steve McQueen – 12 Years a Slave
- Martin Scorsese – The Wolf of Wall Street
Đây có lẽ sẽ là giải "an ủi" cho Gravity, tương tự như năm ngoái với trường hợp của Lý An, nhất là khi Alfonso Cuaron cũng đã "vơ vét" gần như toàn bộ giải thưởng cho đạo diễn xuất sắc nhất năm nay.


Best Actor
- Christian Bale – American Hustle
- Bruce Dern – Nebraska
- Leonardo DiCaprio – The Wolf of Wall Street
- Chiwetel Ejiofor – 12 Years a Slave
- Matthew McConaughey – Dallas Buyers Club
Tôi là "fan cuồng" của Leonardo DiCaprio nhưng vẫn phải thừa nhận là năm nay Leo hoàn toàn không có cửa trước một McConaughey quá mạnh. Ngay cả khi McConaughey không được đề cử (BAFTA) thì người giành giải vẫn không phải là Leo (Chiwetel Ejiofor). Nếu đoạt giải năm nay (gần như chắc chắn) thì có vẻ McConaughey sẽ đi lại chính con đường của Tom Hanks đi trước đây - đóng rất nhiều phim hài để kiếm tiền, bao gồm rất nhiều phim dở đến mức "thảm hoạ", để rồi khi đủ tiền thì quay trở lại với phim "tử tế" và giành Oscar khi thủ vai một nhân vật bị nhiễm HIV.


Best Actress
- Amy Adams – American Hustle
- Cate Blanchett – Blue Jasmine
- Sandra Bullock – Gravity
- Judi Dench – Philomena
- Meryl Streep – August: Osage County
Cate Blanchett đã nắm chắc tới 99% Oscar ở hạng mục này sau khi đã giành hầu như toàn bộ các giải thưởng năm nay. Tuy nhiên theo tôi Adèle Exarchopoulos của Blue Is The Warmest Color nhẽ ra phải được đề cử ở hạng mục này, đó mới là diễn viên nữ để lại nhiều ấn tượng với tôi nhất của mùa phim năm nay với một vai diễn đau đớn nhưng vẫn tự nhiên, ngây thơ - xem cảm thấy dễ chịu hơn rất nhiều so với Jasmine của Cate Blanchett vốn rất nặng nề và bị gò vào đúng cái khuôn châm biếm chua cay của Woody Allen.   

Best Supporting Actor
- Barkhad Abdi – Captain Phillips
- Bradley Cooper – American Hustle
- Michael Fassbender – 12 Years a Slave
- Jonah Hill – The Wolf of Wall Street
- Jared Leto – Dallas Buyers Club
"Chị" Jared Leto quá xứng đáng để giành giải ở hạng mục này.

Best Supporting Actress
- Sally Hawkins – Blue Jasmine
- Jennifer Lawrence – American Hustle
- Lupita Nyong'o – 12 Years a Slave
- Julia Roberts – August: Osage County
- June Squibb – Nebraska
Tuy Lupita đã thua J.Law ở cả hai giải lớn tiền Oscar là Quả cầu vàng và BAFTA, tôi vẫn tin (và hy vọng) là Lupita sẽ giành Oscar lần này, một phần vì diễn xuất tuyệt vời của cô trong 12 Years, và phần khác là vì vai diễn của J.Law trong American Hustle quá thường để được đề cử (chứ đừng nói tới mức giành giải). Phải nói rõ là "vai diễn" vì J.Law không có tội gì, "quyền lực mới" của Hollywood này là diễn viên có thực lực, nhưng quả thực không hiểu David O. Russell phù phép thế nào mà cả 4 diễn viên trong phim đều được đề cử, với những vai diễn chẳng lấy gì làm ấn tượng cho lắm. 

Best Screenplay, Original
- American Hustle
- Blue Jasmine
- Dallas Buyers Club
- Her
- Nebraska
Nếu là 2 tháng trước thì Blue Jasmine mới là ứng viên nặng ký nhất cho hạng mục này, nhưng trong bối cảnh danh tiếng của Woody Allen đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng vì mấy bức thư của con gái nuôi của bạn gái cũ Mia Farrow (quan hệ lằng nhằng đúng kiểu Hollywood) thì tôi nghĩ Her, một bộ phim đầy chất thơ mà tôi rất thích, biết đâu lại có cửa rộng hơn.

Best Screenplay, Adapted
- Before Midnight
- Captain Phillips
- Philomena
- 12 Years a Slave
- The Wolf of Wall Street
Có lẽ 12 Years a Slave sẽ thắng ở hạng mục này tuy tôi muốn Before Midnight được trao giải hơn, một giải thưởng kiểu "thành tựu sự nghiệp" cho bộ ba Before.

Best Animated Feature
- The Croods
- Despicable Me 2
- Ernest & Celestine
- Frozen
- The Wind Rises
Sẽ là một bất ngờ lớn nếu The Wind Rises giành giải nhưng tôi vẫn hy vọng vì hạng mục này năm nay không hẳn nặng ký cho lắm. Đây là hạng mục tôi dự đoán theo cảm xúc cá nhân vì từ đầu năm đến giờ tôi mới chỉ xem có duy nhất The Wind Rises (kể từ khi xem phim hoạt hình của Ghibli tôi đã không còn quay lại xem hoạt hình của Disney hay các phim "cu te" kiểu Hollywood). 

Best Foreign Language Feature
- The Broken Circle Breakdown (Belgium)
- The Great Beauty (Italy)
- The Hunt (Denmark)
- The Missing Picture (Cambodia)
- Omar (Palestine)
The Great Beauty rõ ràng là ứng viên nặng ký và được nhiều người biết đến nhất của hạng mục này năm nay. Tuy nhiên đây thường là hạng mục rất khó đoán vì chẳng ai biết được gu của Viện Hàn lâm thế nào, họ thích những tác phẩm triết lý, đẹp đẽ đầy chất hiện sinh như The Great Beauty hay những viên ngọc lạ và thô ráp như Omar hay The Missing Picture. 

Best Documentary
- The Act of Killing 
- 20 Feet from Stardom 
- Cutie and the Boxer 
- Dirty Wars 
- The Square
Tôi hy vọng tác phẩm cực kỳ xuất sắc về một đề tài bị quên lãng như The Act of Killing sẽ giành giải này thay vì những tác phẩm có đề tài hot hơn, hợp gu, và hợp quan điểm chính trị, với Viện Hàn lâm hơn như 20 Feet from Stardom hay The Square. 

Best Original Song
- "Happy" from Despicable Me 2 
- "Let It Go" from Frozen 
- "The Moon Song" from Her 
- "Ordinary Love" from Mandela: Long Walk to Freedom 
- "Alone, Yet Not Alone" from Alone Yet Not Alone

Best Cinematography
- The Grandmaster – Philippe Le Sourd
- Gravity – Emmanuel Lubezki
- Inside Llewyn Davis – Bruno Delbonnel
- Nebraska – Phedon Papamichael
- Prisoners – Roger Deakins
Đây là lần đầu tiên (!) phim của Vương Gia Vệ có đề cử ở giải Oscar. Không hiểu Christopher Doyle có cảm thấy buồn khi biết Le Sourd được đề cử (may bác này đi quay phim chứ không làm nhạc sĩ - "le sourd" trong tiếng Pháp nghĩa là ... người điếc)? Hy vọng Oscar sẽ sớm để mắt đến Vương Gia Vệ vì cứ kiểu bỏ qua phim châu Á của Viện Hàn lâm và kiểu làm phim nhẩn nha như họ Vương thì chắc "fan hâm mộ" như tôi phải chờ đến lúc Vương nhận giải thành tựu trọn đời may ra mới được thấy "thần tượng" trên bục nhận giải. 

vendredi 20 septembre 2013

Kon-Tiki (2012)



Dạo này thấy mọi người xôn xao vì vụ em Huyền Chíp, một bên nghi ngờ thì cho rằng em ấy dối trá, "chém gió" về chuyện "đi 25 nước với 700 đô", một bên ủng hộ thì cho rằng quan trọng là em ấy đã đi, đã trải nghiệm, còn em ấy đi bằng cách nào là chuyện thứ yếu. Tôi thì không quan tâm lắm, vì sách thì mình cũng chẳng mua chẳng đọc, em ấy có nói thật hay nói dối cũng chả ảnh hưởng gì đến mình. Nhưng đọc tranh luận của mọi người cũng thấy có chút liên quan, đó là về chuyện "đi để làm gì?". Do đặc thù công việc và cũng do ... may mắn nên tôi cũng có cơ hội đi một số nước, kể cả nước "độc" như Israel "của em Huyền Chíp". Nhưng do bản tính ... lười, nên tôi không thích đi lang bạt "trải nghiệm cuộc sống", tôi chỉ muốn vác balo đi thật chậm hoặc chui vào từng ngóc ngách bảo tàng, nghĩa trang để cảm nhận cái không khí, cái mùi vị văn hóa và bề dày lịch sử của nơi mình đến. Vì sở thích hơi kỳ dị như vậy, và vì "số phận" (nơi tôi chú ý đầu tiên ở các thành phố lớn thường là cái ... nghĩa trang!) nên tôi thường đi lang thang một mình, và thành thực mà nói tôi cũng muốn đi một mình hơn, bớt những câu nói chuyện, thêm những giờ phút tĩnh lặng suy nghĩ về không gian xung quanh mình, về âm hưởng thời gian, lịch sử của những công trình kiến trúc mà tôi đi qua. Mỗi một chuyến đi như thế là một kỷ niệm sâu sắc trong tôi, sâu sắc không phải ở chỗ tôi có thể nhớ được từng chi tiết đường phố, từng câu chuyện lịch sử đã nghe, mà ở chỗ nó đem lại cho tôi một cảm xúc riêng, thứ cảm xúc chỉ có thể gắn với địa danh đó. Như Brugge của Bỉ với tôi là cảm giác thanh bình, yên ả và lặng lẽ của một "Venice phương Bắc" với những tòa nhà nhỏ bé nhưng hết sức thanh lịch, như Firenze của Ý với tôi là sự bất ngờ và ngạc nhiên của một thành phố nhỏ bé nhưng chứa đựng vô vàn những dấu ấn của thời gian trên từng góc phố, từng cây cầu, như Moskva của Nga với tôi là cảm giác thân thương khi được trở về với những ký ức cũ, những giấc mơ, hình ảnh tưởng tượng thủa nhỏ qua trang sách Cầu vồng. Vì lẽ ấy nên tôi rất không thích những thành phố không có bản sắc - như Seoul, vốn được xây lại hoàn toàn sau chiến tranh, cuộc chiến tàn khốc đã hủy hoại tất cả vết tích lịch sử nguyên gốc của thành phố - giờ đây với tôi Seoul chỉ là một thành phố hiện đại đang cố chứng minh bề dày văn hóa của mình qua những tòa nhà, những chi tiết quy hoạch hoành tráng nhưng thiếu chiều sâu (giống các nhóm nhạc xinh đẹp nhảy giỏi mỗi tội hát không hay của K-pop).

Tất nhiên những người khác cũng sẽ có những giấc mơ, những ý định khác khi thực hiện chuyến đi của mình. Hình tôi đưa lên đầu bài này là poster phim Kon-Tiki, phim "bom tấn" của điện ảnh Na Uy năm 2012 và là ứng viên vòng cuối của Giải Oscar cho phim tiếng nước ngoài (nhưng thua một phim xuất sắc hơn rất nhiều là Amour của Michael Haneke). Kon-Tiki dựa trên câu chuyện có thật là chuyến hành trình vượt Thái Bình Dương trên chiếc bè Kon-Tiki của Thor Heyerdahl năm 1947. Hoàn toàn không sử dụng động cơ hoặc phương tiện hiện đại nào, chiếc bè gỗ của Thor Heyerdahl đã vượt qua gần 7000 km trong 101 ngày để chinh phục Thái Bình Dương - vốn là đại dương không hề "thái bình" chút nào. Thực hiện chuyến đi "điên dồ" như thế, tất nhiên Thor Heyerdahl cũng có mục đích của mình - đó là chứng minh khả năng vượt biển của thổ dân châu Mỹ ngày xưa, chứng minh rằng nhờ cái tài vượt biển bằng những chiếc bè mỏng manh ấy, thổ dân châu Mỹ đã đặt chân đến các hòn đảo ở phía bên kia của Thái Bình Dương và là tổ tiên của cư dân những hòn đảo này. Thor Heyerdahl thành công, ông đưa được chiếc bè Kon-Tiki từ bên này sang bên kia Thái Bình Dương, và dựa vào đó để viết nên quyển sách du hành hết sức hấp dẫn. Ngày bé tôi rất rất thích quyển sách này của Thor Heyerdahl, vì nó tràn đầy tinh thần lạc quan, tràn đầy những chi tiết sinh động và lý thú về chuyến đi trên biển như ... loài cá nào nướng lên ngon nhất, hay tại sao giông bão lại không thể quật đổ chiếc bè mỏng manh như vậy. Thời đó cứ mỗi lần đọc sách xong (tất nhiên tôi đọc đi đọc lại quyển này nhiều lần) tôi lại ước có ngày mình được đi lênh đênh trên biển như Thor Heyerdahl. Có điều là tôi thời đó, cũng như Thor Heyerdahl ngày đặt chân lên con bè, không biết rằng rút cục giả thuyết nhân chủng học của Thor Heyerdahl thực ra ... không đúng, vì tổ tiên của người dân trên các hòn đảo Thái Bình Dương là người châu Á di cư chứ không phải thổ dân châu Mỹ. Nhưng đúng hay sai cũng chẳng quan trọng đối với Thor Heyerdahl - người đã dám nghĩ, dám đi, và đã thực hiện thành công giấc mơ của mình, cũng chẳng hề gì nốt với tôi - người chỉ cần giữ được những giấc mơ, kỷ niệm đẹp ngày bé về chiếc bè Kon-Tiki. 

Nói ngoài lề dài dòng là vậy vì tôi chẳng có gì nhiều để nói về Kon-Tiki - phim. Xứng đáng là tác phẩm đắt giá nhất trong lịch sử điện ảnh Na Uy, Kon-Tiki có phần kĩ xảo rất tốt, các bối cảnh được làm chu đáo với chất lượng không kém gì phim Hollywood. Nhưng về nội dung thì phim phần nào đó làm tôi thất vọng. Phần đầu của phim - nói về những gian lao của Thor Heyerdahl trong quá trình đi thuyết phục giới khoa học tin vào giả thuyết nhân chủng học của mình và thuyết phục các nhà tài trợ mở ví cho dự án điên dồ của ông (đúng ra là "anh" vì khi đó Thor Heyerdahl mới có 33 tuổi) - được làm thực sự tốt, thực sự cảm động khi nói lên được sự khủng hoảng về niềm tin, về lẽ sống của cả Thor và những người bạn đồng hành tương lai của anh - những người hoặc là những anh hùng ... chẳng biết làm gì sau một cuộc chiến dài đằng đẵng (Chiến tranh thế giới thứ hai), hoặc chỉ đơn giản là một kỹ sư cố sống qua ngày đoạn tháng ở mảnh đất New York xa lạ bằng nghề buôn đồ điện tử. Hình ảnh của Thor được khắc họa đặc biệt xuất sắc ở phần đầu này, vừa là người đàn ông với đôi mắt sáng và niềm tin không gì lay chuyển vào giả thuyết của mình, vừa là một thanh niên đứng giữa sự ngờ vực của người đời và ánh mắt mỏi mòn của người vợ ở quê hương Na Uy xa xôi. Với rất nhiều bối cảnh ngột ngạt của những tòa nhà chọc trời và những ánh mắt vô cảm, với tông màu buồn bã của những trận mưa hay mùa Đông New York, phần đầu đã làm rất tốt công việc tạo tiền đề để nhân vật Thor Heyerdahl và những người bạn của anh bung ra sống, phiêu lưu, khám phá biển khơi vô tận trên con tàu Kon-Tiki. Nhưng rất tiếc là phần chính của phim - chuyến hải trình, thay vì khai thác những chi tiết hào hứng lý thú và đầy tính tương phản được mô tả trong cuốn sách của Thor Heyerdahl, lại tiếp tục phân tích tâm lý nhân vật, sự khủng hoảng niềm tin, niềm vui, nỗi buồn, những bước đi tìm lại lẽ sống của mỗi người trên khoảng không chật hẹp của chiếc bè. Tất nhiên thủ pháp điện ảnh này có thể sẽ thành công với nhiều bộ phim - nhưng không phải là với Kon-Tiki, bởi người xem muốn chứng kiến, muốn cảm nhận cuộc du hành thật sự trên biển khơi kia, cuộc du hành có một không hai với rất nhiều mạo hiểm nhưng cũng rất nhiều niềm tin, thay vì cuộc du hành "nội tâm" của mỗi nhân vật - vốn có thể tìm thấy trong rất rất nhiều bộ phim khác. Phần kết của phim - cuộc "đổ bộ" của chiếc bè lên những hòn đảo Thái Bình Dương - vì thế cũng trở nên kém hấp dẫn vì người xem đã quá mệt mỏi với chuyến đi dài và không lấy gì làm hấp dẫn của những tâm hồn trên chiếc bè Kon-Tiki. Tôi đã phải chờ rất lâu mới được chứng kiến tác phẩm yêu thích của mình được đưa lên màn ảnh lớn, nhưng rất tiếc bộ phim đã không đưa được cái tinh thần lạc quan-chinh phục của quyển sách, của Thor Heyerdahl tới người xem. Có lẽ sau khi xem phim sẽ chẳng mấy người nảy sinh được cảm hứng leo lên một chiếc bè để đi thật xa, để chứng minh bản thân, để cảm thấy tuổi trẻ không phí hoài vô ích. Đây mới là thất bại lớn nhất của bộ phim này.

lundi 9 septembre 2013

The Wind Rises (2013)




Tôi là người rất hâm mộ phim của Miyazaki, vì vậy khi The Wind Rises ra rạp Hàn Quốc, dù phim được chiếu dạng nguyên bản (tiếng Nhật) có phụ đề (tiếng Hàn) - hai thứ tiếng mà tôi mù tịt (!), tôi vẫn quyết tâm đi xem, đi xem để thí nghiệm xem cái lập luận "điện ảnh là ngôn ngữ phổ quát" có đúng không, và nhất là đi xem để trải nghiệm cảm giác được ngồi trong rạp phim thật để thưởng thức một bộ phim của đạo diễn mà tôi yêu thích.

The Wind Rises được mở đầu bằng một câu thơ của nhà thơ Pháp Paul Valéry:

"Le vent se lève!... Il faut tenter de vivre!"
(Gió nổi lên kìa! Hãy gắng lấy mà sống!)

Đây chính là tựa đề của The Wind Rises và gói gọn trong câu thơ nhẹ nhàng này cũng là cả nội dung của bộ phim - một tác phẩm "hoạt hình người lớn" nói về nỗ lực sống, nỗ lực vươn tới ước mơ của cả đời người giữa buổi tao loạn của xã hội bởi những hiểm họa thiên nhiên và hiểm họa do chính con người tạo ra. 

(Ghi chú: Do tôi xem phim "mù" - hoàn toàn không hiểu thoại tiếng Nhật-phụ đề Hàn nên phần tóm tắt có dựa thêm vào Wikipedia, vốn đang sở hữu một tóm tắt rất hay của The Wind Rises. Do cốt truyện cũng không phải khó đoán, nên tôi sẽ tóm tắt toàn bộ, tức là có cả SPOILER về kết phim.)

Nhân vật chính của The Wind Rises là Jiro, một chàng trai Nhật Bản sinh ra vào buổi giao thời của nước Nhật cũ và nước Nhật mới với niềm yêu thích khoảng không vô tận. Thời thơ ấu của Jiro gắn liền với những giấc mơ được lái máy bay chinh phục bầu trời và vượt qua những không gian cũ kỹ của nước Nhật. Nhưng chiếc máy bay trong mơ của Jiro thường bị những chiếc máy bay chiến đấu gớm ghiếc mang hình thập tự sắt (biểu tượng của quân đội Đức quốc xã) phá hỏng, còn giấc mơ chinh phục bầu trời của cậu cũng gặp phải một trở ngại không thể vượt qua khác - Jiro bị cận nặng và hiển nhiên là không thể trở thành phi công. Nhưng cảm hứng từ Caproni, một kỹ sư hàng không người Ý với vẻ ngoài bảnh bao lãng tử và những thiết kế không kém phần phóng túng (trông tạo hình của Caproni trong phim này như "phiên bản người" của chàng phi công Porco Rosso trong bộ phim cùng tên của Miyazaki), đã đem lại cho Jiro một giấc mơ chinh phục bầu trời thậm chí còn đẹp hơn - đó là tự tay thiết kế ra những chiếc máy bay cho nước Nhật. Vượt qua cơn đại địa chấn phá hủy cả thành phố Tokyo năm 1923, vượt qua những khó khăn trong cuộc sống của một sinh viên kỹ thuật trên mảnh đất đang phải gồng mình phục hồi sau trận động đất, Jiro cuối cùng đã đạt được ước mơ của anh là trở thành một kỹ sư thiết kế máy bay chiến đấu, đồng thời anh cũng tìm thấy được một nửa trái tim của mình - Naoko, một cô gái bé nhỏ, yếu đuối, nhưng luôn hết mực xinh tươi, hết mực yêu đời.

Trở thành kỹ sư thiết kế hàng không chỉ là bước đầu tiên trên con đường chinh phục khoảng không của Jiro. Con đường ấy còn vô số chông gai, thử thách, những vụ bay thử thất bại, những thiết kế tưởng như hoàn hảo nhưng lại nhanh chóng trở thành những khung xương tan nát chỉ sau vài lần tăng tốc, những bí kíp kỹ thuật tưởng như chỉ người Đức mới có thể đạt tới, và cả căn bệnh ho lao gặm nhấm sự sống của Naoko - người mà Jiro yêu quý nhất. Nhưng chẳng gì mạnh hơn được niềm tin, chẳng gì mạnh hơn được tinh thần hy sinh của con người Nhật Bản nhỏ bé, Jiro hy sinh tất cả tuổi trẻ và sức lực để hoàn thiện thiết kế máy bay chiến đấu, Naoko hy sinh hạnh phúc ngắn ngủi của bản thân để quay lưng bước đi giúp người chồng mới cưới tập trung thực hiện ước mơ thủa bé. Và rồi thiết kế của Jiro cũng bay cao vượt qua mọi thử thách của khoảng không, đó chính là chiếc Mitsubishi A5M - tiền thân của chiếc Mitsubishi A6M 'Zero' - chiến đấu cơ xuất sắc nhất trong Chiến tranh thế giới thứ hai. 

Ngọn gió cuộc đời vẫn tiếp tục thổi. Chiến tranh tất nhiên chẳng thể đem lại hạnh phúc cho ai, những thiết kế thân yêu của Jiro sớm trở thành đống tro tàn trong thất bại của Đế quốc Nhật Bản, chỉ còn mình anh bước đi trong sự nuối tiếc và nỗi cô đơn khi mà Naoko đã đi xa mãi. Nhưng trong giấc mơ của mình, Jiro lại thấy Caproni và Naoko ở bên, động viên anh hãy tiếp tục sống, sống tiếp với giấc mơ dang dở, sống tiếp với niềm tin mà Naoko đã đặt trọn cho anh, bởi, gió vẫn thổi, và con người vẫn phải gắng mà tiếp tục sống, tiếp tục mơ ước.

Có thể nói The Wind Rises là bộ phim hoạt hình-dành-cho-người-lớn thực sự đầu tiên của Miyazaki. Mặc dù từ lâu chính Miyazaki đã tâm sự rằng ông chẳng còn thể giữ được cái hồn nhiên, trong trẻo như thời của Totoro, nhưng các bộ phim của ông (đặc biệt là tác phẩm gần đây nhất - Ponyo) vẫn được sáng tác với đối tượng khán giả chính là trẻ em dù cho những thông điệp "người lớn" về môi trường, về lẽ sống đã dần được lồng đâu đó trong Mononoke hay Chihiro. Nhưng The Wind Rises là một bộ phim khác hẳn. Xét trên khía cạnh nào đó, đây có thể coi là phiên bản "người lớn" của Kiki - nhưng với nhân vật chính là nam (lần đầu tiên kể từ Nausicaa cách đây 20 năm Miyazaki "cho" nhân vật chính là nam!), cũng là những bỡ ngỡ vào đời, cũng là những trăn trở để thực hiện giấc mơ thủa nhỏ. Nhưng lần đầu tiên khán giả của Miyazaki được thấy người đạo diễn yêu quý của mình đề cập tới tình yêu, một tình yêu thật sự với những ánh mắt, nụ cười đắm đuối, những nụ hôn nồng cháy, những giây phút hạnh phúc nhỏ bé đến xao lòng, và tất nhiên là cả những hy sinh, những mất mát lớn lao có, nhỏ bé giản dị có, mà ai đã hoặc đang yêu đều từng gặp trong đời. Đúng với chất Miyazaki, tình yêu giữa Jiro và Naoko được xây dựng một cách rất giản dị, chẳng có nút thắt mở, chẳng có những khúc quanh không ai ngờ tới, chỉ có những khoảnh khắc lặng lẽ nhưng cảm động của tình yêu được đặt trong những bối cảnh hoặc là thiên nhiên bao la rộng lớn với rất nhiều mảng màu sáng, hoặc là những góc phòng chật hẹp nhưng ấm cúng với tông màu trầm. Ngay cả những nỗ lực đạt tới ước mơ của Jiro cũng được xây dựng một cách đơn giản - chiến tranh là một mảnh đất màu mỡ cho các cao trào, những bi kịch đau thương tột độ, nhưng Miyazaki hoàn toàn bỏ qua những cách xử lý kịch bản thường gặp đó, ông chỉ tập trung trau chuốt cho hình ảnh của Jiro - từ một cậu bé ngây thơ tới một người đàn ông kiên nghị với con đường đã chọn, một người đàn ông dù gặp phải vô vàn khó khăn trên đường đời với nhiều lần vấp ngã nhưng vẫn luôn đứng lên một cách tự tin để tiếp tục bước tới. Thật lạ là cách tạo hình của Jiro rất giống với cách tạo hình của ông bố trong Totoro, còn em gái của anh lại được khắc họa giống hệt với hình ảnh của bé Mei cũng trong Totoro, một điểm trùng lặp có vẻ "ngược đời" khi Totoro luôn được coi là tác phẩm trong sáng nhất của Miyazaki. Nhưng khi nhìn lại, người xem sẽ nhận ra rằng cái phong thái bình thản, tin tưởng của Jiro cũng phản chiếu hình ảnh của ông bố bé Mei trong Totoro. Thật tiếc, Naoko đã rời khỏi cuộc đời Jiro mãi mãi, nếu không những "fan cuồng" của Miyazaki như tôi hoàn toàn có lý do để liên tưởng tới chuyện Totoro chính là bối cảnh sau chiến tranh của The Wind Rises, khi mà Jiro phải một tay chăm sóc hai đứa nhỏ để Naoko dưỡng bệnh. Nhưng chiến tranh chẳng bao giờ đem lại một cái kết đơn giản và hạnh phúc như thế...


Với nhiều người, có lẽ The Wind Rises sẽ không đem lại nhiều ngạc nhiên thú vị kiểu Chihiro, Howl, Mononoke hay những giây phút đáng yêu kiểu Ponyo, nhưng với riêng mình tôi đã cảm thấy quá thỏa mãn với những khung hình khắc họa quang cảnh thiên nhiên hùng vĩ tuyệt đẹp của Nhật Bản, những con tàu đi trên thảo nguyên phía trên là mây trắng, những cánh buồm in bóng trên mặt biển bao la, rồi cả những cảnh đời tấp nập trong một Tokyo của cũ-mới đan xen. Với một cốt truyện chặt chẽ và trọn vẹn hơn hẳn Porco Rosso, có lẽ Miyazaki cũng đã phần nào cảm thấy thỏa mãn với giấc mơ chinh phục khoảng không của ông qua The Wind Rises, khi mà bầu trời và những chiếc máy bay đủ mọi hình dáng được dành một phần lớn thời lượng của phim. Trong thời buổi "máy vẽ" như hiện nay, những chuyến bay, những đám mây, những màu sắc của bầu trời khắc họa trong The Wind Rises đem lại cho người xem cảm giác họ đang được xem những bức tranh màu nước với rất nhiều tâm hồn của người vẽ thay vì những kỹ xảo tinh vi nhưng vô hồn của máy tính. Và được xem những "bức tranh" ấy trên màn hình lớn của rạp chiếu lại càng cảm động hơn nữa - nhất là đối với tôi, một người hâm mộ phim của Miyazaki đã lâu nhưng chưa từng được xem rạp bất cứ phim nào của ông. Một niềm xúc động nho nhỏ khác nữa khi xem The Wind Rises đó là tôi lại được nghe phần nhạc phim có phong cách nhẹ nhàng, tinh tế, thủ thỉ như kể chuyện của Joe Hisaishi - nhà soạn nhạc "ruột" của Miyazaki, tôi vẫn ước được một lần ngồi Budokan nghe hòa nhạc của Joe Hisaishi - một mong ước có lẽ là hơi xa vời, nhưng ngồi rạp xem phim và nghe nhạc của Joe Hisaishi cũng đủ là một điều gì đó đáng nhớ.

Có tin nói Miyazaki coi The Wind Rises là bộ phim cuối cùng của mình. Với một đạo diễn "mới" 72 tuổi (vẫn là "trẻ" so với tuổi trung bình của người Nhật) và đã từng tuyên bố "giải nghệ" sau Ponyo thì có lẽ mọi người cũng chưa nên buồn vì phải xa Miyazaki. Nhưng sau khi xem The Wind Rises, tôi lại cảm thấy có lẽ cái tin "giải nghệ" kia cũng đáng tin phần nào. Bởi với một bộ phim mang phong cách khác hẳn, với những luồng suy tư khác hẳn như bộ phim này, có lẽ Miyazaki đã muốn nói nốt những gì ông còn giữ lại trong lòng, thỏa mãn nốt cái giấc mơ sáng tạo với khoảng không của ông, để rồi kết thúc ngỏ với một câu nói mang đầy tính tự sự - "Gió vẫn thổi". Trong hội họa, họa sĩ tôi yêu thích nhất là một người Nga có tên Isaac Levitan, một "chuyên gia" vẽ trời và nước. Bức tranh cuối cùng của ông có tên "Hồ/Nước Nga" - một bức tranh thiên nhiên hết sức giản dị với bầu trời rộng lớn và những đám mây xốp ngả ánh hoàng hôn. The Wind Rises cũng giản dị như thế, cũng chỉ là một bức tranh về niềm tin, về giấc mơ của con người được đặt trong bối cảnh thiên nhiên với rất nhiều bầu trời và rất nhiều mặt nước. Nếu đây là tác phẩm cuối cùng của Miyazaki, thì có lẽ ta cũng nên cảm thấy vui vì đạo diễn đã để lại cho người hâm mộ mình một lời ngỏ giản dị và đáng nhớ đến vậy.

=====

Sau khi xem phim tôi nhận ra một điều nho nhỏ, không rõ có phải ẩn ý của Hayao Miyazaki thật hay chỉ là sự suy diễn quá mức của tôi. Đó là những trường đoạn có sự xuất hiện của Naoko luôn gắn với những con tàu hỏa cũ kĩ, xù xì màu tối và thường được lọt thỏm giữa mảng xanh bạt ngạt của thiên nhiên nước Nhật, trong khi đó Jiro là đồng nghĩa với máy bay, với khoảng không cao rộng, với những mảng màu thật sáng, với trời và mây. Phải chăng cái cách Naoko lặng lẽ lùi vào bóng tối, để rồi Jiro, sau hết thất bại này đến thất bại khác, vươn lên chinh phục bầu trời cũng chính là sự thay thế của máy bay đối với tàu hỏa, sự thay thế của cái mới, cái tân tiến-và nhiều khi chứa đầy hiểm nguy đối với cái cũ, mộc mạc, giản dị.

=====
Tự dưng tôi lại thấy buồn khi nghĩ tới Satoshi Kon - một đạo diễn phim hoạt hình Nhật Bản khác mà tôi cũng rất rất hâm mộ. Kon mất quá sớm, có lẽ nếu còn sống, còn thời gian để trải nghiệm, ông cũng sẽ đem lại cho người hâm mộ như tôi những cảm xúc hoàn toàn khác biệt như cách Miyazaki tạo ra bất ngờ The Wind Rises cho khán giả hâm mộ phim của ông.

====
Trong trả lời phỏng vấn trước thềm lễ trao giải Oscar, Toshio Suzuki, nhà sản xuất của The Wind Rises cũng đã kể lại rằng Miyazaki khi làm phim để ý rất nhiều tới việc dựng bối cảnh thiên nhiên và mây trời cho phim, bản thân ông đã quan sát mây, đặc biệt là mây chiều lúc hoàng hôn rất nhiều để vẽ bối cảnh cho phim, và ông cũng đề nghị các hoạ sĩ bối cảnh nghiên cứu tranh của Levitan để dựng bối cảnh cho phim - Như vậy là nhận xét của tôi về sự tương đồng giữa "bức tranh" The Wind Rises và tranh của Levitan hoá ra lại có cơ sở thật.

http://www.youtube.com/watch?v=Retti0LEr_A#t=1h41m


samedi 7 septembre 2013

The World's End (2013)


The World's End là phần cuối cùng của bộ ba phim "kem Cornetto" - bộ ba phim hài thuộc loại xuất sắc nhất của điện ảnh Anh đầu thế kỷ 21 - của đạo diễn Edgar Wright và bộ đôi Simon Pegg-Nick Frost. Nói là "kem Cornetto" vì mỗi phim trong bộ ba (trước The World's End là Shaun of the Dead năm 2004 và Hot Fuzz năm 2007) đều có hình ảnh của một màu kem Cornetto khác nhau cũng như mang một "vị kem" khác nhau - Shaun of the Dead là phim zombie, Hot Fuzz là phim cảnh sát, và cuối cùng The World's End là phim khoa học giả tưởng kiểu "ngày tận thế". 

The World's End là một trong những phim tôi mong đợi nhất năm nay, lý do đơn giản vì hai phần trước của "kem Cornetto" là hai trong số những phim hài đương đại tôi thích nhất. Tôi thích phim hài kiểu Anh, nó mang chút gì đó dí dỏm, chua cay, gây cười dựa vào những tình huống hoặc câu thoại ẩn dụ mà người xem phải suy nghĩ mới cười được. Đây là phong cách khác hẳn với đa số phim hài Mỹ thời gian gần đây (hài của Judd Apatow, hài kiểu The Hangovers hay Bridgemaids) vốn dựa rất nhiều vào hài hình thể, những chi tiết hài hơi tục hoặc cách diễn, tình tiết kiểu "thô thiển" (đến ngay cả diễn viên vào loại "uyên bác" như Nathalie Portman đóng hài cũng phải vào những vai kiểu thô thiển, quả là khó chấp nhận). Tôi còn thích phim "kem Cornetto" vì nó gợi nhớ đến những tác phẩm của Châu Tinh Trì - diễn viên tôi yêu thích (và yêu quý) nhất. Phim "kem Cornetto" thường lấy bối cảnh là các dòng phim ăn khách, nhiều "fan ruột", có sức sống dài lâu của Hollywood (phim zombie, phim cảnh sát, phim giả tưởng) để kể những câu chuyện tương đối đơn giản nhưng xúc động (và hài hước, tất nhiên) về tình bạn, tinh thần lạc quan yêu đời của cặp đôi Pegg-Frost với rất nhiều chi tiết ngạc nhiên nhỏ nhỏ nhưng sáng tạo, gợi nhớ (pay homage) tới những bộ phim kinh điển của dòng phim mà nó (phim "kem Cornetto") nói tới. Làm một phép đơn giản thì cặp Pegg-Frost của "kem Cornetto" chính là cặp Châu Tinh Tinh-chú Đạt (Ngô Mạnh Đạt) của phim Châu Tinh Trì, Shaun of the Dead với phim zombie là Out of the Dark với phim "cương thi" (dù chất lượng thì phải so sánh với Đội bóng Thiếu Lâm - vì theo tôi Shaun of the Dead là tác phẩm xuất sắc nhất của bộ ba "kem Cornetto"), còn cả Hot Fuzz và Fight Back to School đều gợi nhớ tới dòng phim cảnh sát. Xem phim "kem Cornetto", cũng như xem phim Châu Tinh Trì, luôn đem lại cho tôi cảm giác rất sung sướng vì không chỉ được thưởng thức một bộ phim hay, hài hước, mà còn được nhớ lại rất nhiều những bộ phim hay, đáng nhớ khác của quá khứ. Dù vậy, có vẻ phim "kem Cornetto" không được lòng công chúng Mỹ cho lắm, cả ba phim chỉ kiếm tiền ở mức vừa phải - doanh thu chỉ ở mức phim độc lập của Hollywood, và kể cả một phim Hollywood nhưng mang "vị kem Cornetto" là Paul (có sự tham gia của cả Pegg và Frost) cũng không hẳn thành công, dù khẩu vị hài đậm chất Anh đã được sửa cho "thô" hơn theo kiểu Mỹ.

Bối cảnh mới (phim khoa học giả tưởng, với "người ngoài hành tinh" và robot tạo hình "cũ kỹ" kiểu The Day the Earth Stood Still), nhân vật mới (lần này "kem Cornetto" có sự xuất hiện của dàn diễn viên tiếng tăm nhất, từ "bác sĩ Watson" Martin Freeman cho tới "Bond's girl" Rosamund Pike), nhưng The World's End vẫn trung thành với cách tiếp cận quen thuộc của bộ ba phim "kem Cornetto". Gary "the" King (Simon Pegg), một tay nghiện rượu hạng nặng, quyết định tìm lại những người bạn cũ của mình là doanh nhân thành đạt Andy (Nick Frost - trong một vai diễn đổi chỗ với Simon Pegg của hai phim trước), "người đàn ông của gia đình" Peter (Eddie Marsan), cò bất động sản Oliver "O-Man" (Martin Freeman) và thầu xây dựng Steven (Paddy Considine). Năm người đàn ông ở tuổi trung niên với những công việc khác nhau, những số phận khác nhau, và những cuộc đời khác nhau, nhưng hai mươi năm trước họ từng là năm "chàng lính Ngự lâm" sát cánh bên nhau trong cuộc chinh phục ... 12 quán bar ở thành phố nhỏ bé Newton Haven với mục tiêu đơn giản - mỗi quán bar, một cốc bia. Mục tiêu tưởng chừng đơn giản nhưng năm người đã không đạt được, cuộc vui dang dở, để rồi hai chục năm sau Gary, trong những giờ phút tỉnh táo hiếm hoi của đời mình, quyết tâm làm lại bằng được với những người bạn cũ. Nhưng Newton Haven của 20 năm trước đã không còn, thay vào đó là một Newton Haven với ... toàn người ngoài hành tinh, tuy có bộ dạng con người nhưng không có trí nhớ - hoặc đúng hơn là có trí nhớ được lưu theo kiểu lựa chọn ("selective memory"), không có linh hồn, không có cả dòng máu chảy trong người - thay vào đó là một thứ chất lỏng màu xanh rất kiểu phim khoa học giả tưởng của thời xưa cũ. Muốn uống đủ 12 cốc bia, Gary và những người bạn phải vượt qua sự cản trở của lũ người ngoài hành tinh quái dị với tham vọng chiếm lĩnh địa cầu và linh hồn của loài người - bao gồm cả "năm chàng lính Ngực lâm", nhưng những thử thách ở Newton Haven cũng là cơ hội để Gary và các bạn tìm lại chính mình, tìm lại tình bạn tưởng chừng đã mất ở những thời khắc cuối cùng của một Trái Đất hiện đại (The World's End vừa là tên quán bar cuối cùng trong chuỗi 12 quán, vừa để chỉ cái kết của phim).

Thành thực mà nói thì tôi không đủ trình độ để phân tích sâu The World's End, vì phim này gợi nhớ tới dòng phim khoa học giả tưởng "đời cũ" những năm 1950, 1960 - những phim mà tôi chưa bao giờ có cơ hội xem. Nhưng nhìn chung, The World's End vẫn giữ được phong độ của Shaun of the Dead và Hot Fuzz, tuy là phần mở đầu của phim khá chậm và hơi "buồn ngủ". Do có cốt truyện và tuyến nhân vật phức tạp hơn hai phần trước (có tới 5 nhân vật thay vì 2 nhân vật chính, đả động tới cả quá khứ-hiện tại đan xen thay vì đi ngay vào đề) nên The World's End khởi động khá chậm để dành thời gian giới thiệu nhân vật và bối cảnh phim. Nhưng nhịp độ của phim dần được đẩy lên cao qua từng bối cảnh (là các quán bar - 12 quán có lẽ là ... hơi nhiều nên một số bối cảnh/quán bar không được giới thiệu kỹ gây chút gì đó hẫng hụt cho người xem) lên đến đỉnh điểm là quán The World's End. Nếu ai đã từng xem phim "kem Cornetto" thì sẽ thấy rất quen thuộc với phong cách hành động của phim - giao chiến trong quán bar với nhạc nền hoành tráng (tuy không được "cảm xúc dâng trào" như trường đoạn "Don't Stop Me Now" của Shaun of the Dead), các pha đuổi bắt nhảy qua hàng rào, cắt cảnh nhanh, đột ngột, những bất ngờ nho nhỏ rải rác từ đầu tới cuối phim. Nhưng cái đáng nói ở đây là cách Edgar Wright lồng những trường đoạn suy tư hết sức cảm động vào giữa những pha hài hước và hành động của phim một cách rất ngọt, nhẹ nhàng, sâu sắc, nhưng lại không phá hỏng nhịp phim hay khiến phim trở nên sến hay não nề (cũng phải nói thêm là hàm lượng hài của phim là thấp hơn tương đối so với Shaun of the Dead hay Hot Fuzz). Xét cho cùng, những nhân vật của "kem Cornetto" là những con người thất bại - những "đứa trẻ to xác" vô lo vô nghĩ về cuộc đời, những người đàn ông ... vô trách nhiệm, chỉ yêu quý sự tự do với khẩu hiệu ... "It's our basic human right to be fucked-up" và vì thế bỏ phí cả cuộc đời để mơ tưởng về những giấc mơ thời trai trẻ vốn chẳng bao giờ trở thành hiện thực. Nhưng những nhân vật ấy vẫn được khán giả hết sức yêu quý vì họ đem lại cho điện ảnh một cái nhìn lạc quan về cuộc đời, kể cả trong những giờ phút lo âu, hiểm nguy nhất, vì họ tượng trưng cho tình bạn vô tư của tuổi trẻ - tình bạn trường tồn bất kể thời gian, bất kể những thất bại, sai lầm của cuộc đời mỗi người. Trong The World's End, mùi vị đầy chất suy tư này của "kem Cornetto" được nhấn mạnh hơn cả, với một cái kết mất mát-nhưng vui vẻ kiểu Shaun of the Dead, với những giọt nước mắt, những lời thú nhận đắng lòng của Pegg, của Frost. Mùi vị này khiến cho người xem nhận ra rằng bộ ba "kem Cornetto" rút cuộc cũng chỉ là một câu chuyện về những giấc mơ chẳng bao giờ thành hiện thực, về những thất bại mà đời người ai cũng gặp phải, nhưng được kể với một cái nhìn lạc quan, cái nhìn luôn ẩn chứa tình cảm bạn bè chân thành hết mực. Đến đây tự dưng tôi lại nhớ đến cảnh Tôn Ngộ Không (Châu Tinh Trì) mỉm cười quay lưng cất bước trong đoạn kết của A Chinese Odyssey Part 2, một nụ cười có lẽ là chua chát nhất trong cả sự nghiệp dài của họ Châu, nhưng không vì thế mà mất đi cái tính lạc quan thường trực trong mỗi cử chỉ, mỗi ánh mắt của vua hài Hồng Kông. 

Nhìn chung theo tôi The World's End chưa xuất sắc bằng Shaun of the Dead (phim đầu tiên của một bộ ba thường được nhớ tới nhất vì tính độc đáo, bất ngờ của nó) nhưng đã là quá hoàn chỉnh để kết thúc bộ ba "kem Cornetto" bằng một nốt cao tươi tắn, lạc quan, giữ được cái tinh thần chung của hai tác phẩm trước nó. Và như thế cũng là đủ để người yêu phim có được một bộ ba phim hài xuất sắc để tìm thấy những phút giây vui vẻ, tích cực trong những thời khắc buồn bã của cuộc đời mà ai cũng có.